Phạm Nguyễn Du 范阮攸

Phạm Nguyễn Du 范阮攸 (1740-1786) nguyên danh là Vĩ Khiêm 撝謙, tự Hiếu Đức 好德, Dưỡng Hiên 養軒, hiệu Thạch Động 石洞, quê ở làng Đặng Điền, huyện Chân Phúc, nay là huyện Nghi Lộc tỉnh Nghệ An. Phạm Nguyễn Du đậu hoàng giáp năm 1779, làm quan tới chức Giám sát ngự sử thời Lê Cảnh Hưng. Khi quân Lê-Trịnh đánh thắng quân chúa Nguyễn và chiếm được vùng Thuận Hoá, Phạm Nguyễn Du được cử vào đấy giúp việc cho Hoàng Ngũ Phúc. Một thời gian sau, Phạm Nguyễn Du được về làm đốc đồng Nghệ An. Năm 1786, quân Tây Sơn tiến ra Bắc, Phạm Nguyễn Du không chịu theo rồi trốn vào rừng và chết, ôm theo lòng trung với nhà Lê. Tác phẩm: - Thạch Động tiên sinh thi tập 石洞先生詩集 - Đoạn trường lục 斷腸錄 - Độc sử si tưởng 讀史癡想 - Thạch Động văn sao 石洞文抄 - Thạch Động thi sao 石洞詩抄 Ngoài ra, ông còn cùng với Ngô Thì Sĩ, Ninh Tốn biên soạn sách Đại Việt sử ký tục biên.

Danh sách bài thơ

  1. Chí Hương Cần dạ ngũ khởi tuần hà thời lậu hạ tứ cổ minh nguyệt tại thiên mệnh tòng giả dĩ hoả thiêu san mãn lưu thông hồng, hý đắc 至香芹夜五起巡河時漏下四鼓明月在天命從者以火燒山滿流通紅戲得 • Đến Hương Cần, đêm năm lần dậy đi tuần sông, bấy giờ trống điểm canh tư, trên trời trăng sáng, sai người tuỳ tòng châm lửa đốt núi, đỏ rực cả dòng sông, làm đùa một bài thơ
  2. Chí kính Mi trung lưu ngộ đồng quận Tiên Điền tướng công gia quyến thuyền thất chích hữu thi nhất luật 至涇楣中流遇同郡仙田相公家眷船七隻有詩一律 • Đến giữa dòng kênh Me, gặp đoàn thuyền bảy chiếc của gia quyến người cùng quận là tướng công làng Tiên Điền, ta có một bài thơ luật
  3. Chu bạc kinh vi trung lưu ngộ đại phong vũ 舟泊涇圍中流遇大風雨 • Đỗ thuyền giữa dòng kênh vây, gặp mưa to gió lớn
  4. Chu chí Vĩnh thị tân thứ phát hồi thành nhất luật 舟至永市津次發回成一律 • Thuyền đến bến chợ Vĩnh thì dừng, lại lên đường về, mừng làm thành một bài thơ luật
  5. Chu đáo Lang Trại thứ địa đầu chính tiếp tiên thê phụ mẫu gia trạch nhập tiếp nhạc phụ, kiến hữu bất bình chi sắc quy thuyền ngâm sổ cú 舟到廊寨次地頭正接仙妻父母家宅入接岳父,見有不平之色歸船吟數句 • Thuyền đến đầu bến Lang Trại, liền kề với nhà bố mẹ vợ, vào gặp nhạc phụ, thấy người có sắc mặt bất bình, trở về thuyền ngâm mấy câu
  6. Chu quá Đồng Luân thuỷ kiệt vị đắc phát nhân hứng 舟過同倫水竭未得發因興 • Thuyền qua Đồng Luân, nước cạn không đi được, nhân đó làm thơ
  7. Chu tại Hương Cần thuỷ hạc vị đắc tiến ngẫu hứng 舟在香芹水涸未得進偶興 • Thuyền đến Hương Cần, nước cạn không đi được, ngẫu hứng
  8. Chu tại Kinh Tiêu đãi triều ngẫu thành 舟在涇鏢待潮偶成 • Thuyền đợi thuỷ triều ở Kinh Tiêu, ngẫu nhiên thành thơ
  9. Dạ bán chẩm quan thuỵ bán ngẫu đắc 夜半枕棺睡半偶得 • Nửa đêm gối đầu lên quan tài, mơ màng thành thơ
  10. Dạ phiếm đối nguyệt 夜泛對月 • Đêm đi thuyền nhìn trăng
  11. Dạ phiếm ngẫu đắc 夜泛偶得 • Đi thuyền ban đêm ngẫu hứng thành thơ
  12. Dạ trú Đồng Luân bất mị ngẫu thành 夜駐同倫不寐偶成 • Đêm dừng lại ở Đồng Luân không ngủ được, ngẫu nhiên thành thơ
  13. Đa vũ cảm tác 多雨感作 • Cám cảnh mưa dầm
  14. Đề minh tinh hậu diện nhất tuyệt 題銘旌後面一絕 • Bài tứ tuyệt đề sau minh tinh
  15. Điệu hành khất 悼行乞 • Thương kẻ ăn xin
  16. Điếu ngã tử 吊餓死 • Viếng người chết đói
  17. Đồ gian ngẫu ký 途間偶寄 • Ngẫu nhiên ghi lại cảnh đi đường
  18. Đối nguyệt 對月 • Trước ánh trăng
  19. Khốc nương 哭娘 • Khóc nàng
  20. Ngũ nguyệt sơ nhất ngộ tái sóc chúc văn 五月初一遇再朔祝文 • Mồng một tháng năm chúc văn ngày tái sóc
  21. Nguyệt trung hành - Đề Vũ cung hoạ đồ 月中行-題雨宮畫圖 • Nguyệt trung hành - Đề bức hoạ Mưa trong cung
  22. Nhị đệ Cẩn đẳng tự hương lai ngôn lão mẫu bình ninh hỷ đắc 二弟謹等自鄉來言老母平寧喜得 • Em trai thứ hai là Cẩn cùng mấy người ở quê ra, nói rằng mẹ già được bình yên, mừng vui thành thơ
  23. Ô hô ca 嗚呼歌 • Bài ca hỡi ôi
  24. Quá La Hà 過羅河 • Qua La Hà
  25. Sơ bát nhật trú phiếm tức sự 初八日晝泛即事 • Ngày mùng 8 đi thuyền ban ngày tức cảnh
  26. Sơ cửu nhật ngộ vũ 初九日遇雨 • Ngày mồng 9 gặp mưa
  27. Sơ ngũ nhật trực đoan ngọ tiết tể sinh vi lễ nhân thành tam luật kỳ 1 初五日直端午節宰牲為禮,因成三律 其一 • Ngày mồng 5 gặp tết đoan ngọ, giết thịt làm lễ, nhân đó làm ba bài thơ luật kỳ 1
  28. Sơ ngũ nhật trực đoan ngọ tiết tể sinh vi lễ nhân thành tam luật kỳ 2 初五日直端午節宰牲為禮,因成三律其二 • Ngày mồng 5 gặp tết đoan ngọ, giết thịt làm lễ, nhân đó làm ba bài thơ luật kỳ 2
  29. Sơ ngũ nhật trực đoan ngọ tiết tể sinh vi lễ, nhân thành tam luật kỳ 3 初五日直端午節宰牲為禮,因成三律其三 • Ngày mồng 5 gặp tết đoan ngọ, giết thịt làm lễ, nhân đó làm ba bài thơ luật kỳ 3
  30. Sơ thập nhật thích Dục Thuý sơn 初十日適浴翠山 • Ngày mồng 10 đến núi Dục Thuý
  31. Sơ tứ nhật chu tại trung lưu ngẫu đắc 初四日舟在中流偶得 • Ngày mồng bốn, thuyền ở giữa dòng, ngẫu nhiên thành thơ
  32. Tân xuân kỳ 1 新春其一 • Xuân mới kỳ 1
  33. Tân xuân kỳ 2 新春其二 • Xuân mới kỳ 2
  34. Thần Phù tạm trú thư hoài 神符暫住書懷 • Tạm trú ở Thần Phù, viết tả nỗi lòng
  35. Thập nhất nhật kỷ hoài 十一日紀懷 • Ngày mười một ghi lại nỗi lòng
  36. Thích ngộ phong vũ hựu tác đoản luật 適遇風雨又作短律 • Gặp lúc gió mưa lại làm một bài tứ tuyệt
  37. Thừa triều tiến phát quá Càn Hải môn cúng linh miếu thi nhất luật 乘潮進發過乾海門供靈廟詩一律 • Nhân thuỷ triều tiến phát, qua cửa Cờn, cúng miếu thiêng một bài luật thi
  38. Tiểu tình phát trạo 小晴發棹 • Mưa chớm tạnh, ra mái chèo xuất phát
  39. Tịnh hữu vãn thi kỳ 1 并有輓詩其一 • Thơ điếu vợ kỳ 1
  40. Tịnh hữu vãn thi kỳ 2 并有輓詩其二 • Thơ điếu vợ kỳ 2
  41. Tịnh hữu vãn thi kỳ 3 并有輓詩其三 • Thơ điếu vợ kỳ 3
  42. Tịnh hữu vãn thi nhất thủ 并有輓詩一首 • Thơ điếu
  43. Tứ nguyệt sơ lục nhật phóng thuyền ngẫu đắc 四月初六日放船偶得 • Ngày mồng 6 tháng 4 ra thuyền, ngẫu nhiên thành thơ
  44. Văn cùng dân mẫu tử tương thực hữu cảm 聞窮民母子相食有感 • Xúc cảm khi nghe tin dân đói mẹ con ăn thịt nhau
  45. Vị thời tiến phát thứ đông lý tạm trú ngọ phạn ngẫu dẫn kính kỳ hạm hạ nhất tu biến bạch mệnh đồng bạt chi hý thành nhất tuyệt 未時進發次東里暫住午飯偶引鏡其頷下一鬚變白命童拔之戲成一絕 • Giờ mùi ra đi, đến làng đông, tạm dừng lại ăn trưa, tình cờ soi gương, dưới cằm một sợi râu đã bạc, sai trẻ nhổ đi, làm đùa một bài tứ tuyệt
THÊM BÀI TRẢ LỜI:

Mục này để gửi các nội dung liên quan đến tác giả, bao gồm tiểu sử, giới thiệu, thảo luận, bình luận dưới dạng bài viết hoàn chỉnh. Các bình luận ngắn xin vui lòng sử dụng mục Bình luận nhanh.

Đăng nhập để gửi bài trả lời cho tác giả này.