Trần Tế Xương 陳濟昌, Tú Xương ♂
Trần Tế Xương 陳濟昌 (5/9/1870 - 29/1/1907) tên khai sinh là Trần Duy Uyên 陳維淵, tử Tử Thịnh 子盛, hiệu Vị Thành 渭城, một số tài liệu còn chép nhầm tên là Trần Kế Xương, lúc đi thi đổi tên là Trần Cao Xương. Ông người làng Vị Xuyên, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định, xuất thân từ một gia đình thanh bạch. Đường khoa cử của ông lận đận: đi thi từ năm 15 tuổi nhưng hỏng hoài, mãi tới năm 24 tuổi (1894) mới đỗ tú tài. Sau đó ông lại trượt cử nhân 5 khoa liền. Nhà nghèo, con đông, nghề dạy học lại bấp bênh trong thời kỳ Nho học suy tàn, ông chỉ còn biết trông cậy vào bà vợ đảm đang. Đang lúc còn đeo đuổi khoa cử, ông đột ngột qua đời năm 1907, mới 37 tuổi.
Tác phẩm ông để lại gồm nhiều thể loại: thơ, phú, câu đối, hát nói..., phần lớn đều bằng chữ Nôm. Thơ văn ông giản dị, bình dân, nhưng tự nhiên và linh hoạt. Nhiều sáng tác trình bày tâm sự đau đớn, xót xa; hoặc mỉa mai, ngạo đời một cách chua chát, cay độc; hoặc gửi gấm tấm lòng yêu nước thương nòi một cách kín đáo và sâu sắc.
Danh sách bài thơ
- Anh kiệt chơi hoang Giễu bạn
- Áo bông che bạn
- Ba cái lăng nhăng
- Bác cử Nhu
- Bảo người bán sực tắc
- Bắt được đồng tiền
- Bợm già
- Bỡn người làm mối
- Bỡn ông ấm Điềm
- Bỡn ông phó bảng
- Bỡn tri phủ Xuân Trường
- Buôn bán sành sỏi
- Buồn thi hỏng
- Cái nhớ
- Cảm hứng
- Cảm Tết Tết đến
- Cảnh Tết nhà cô đầu
- Câu đối mừng ông phó Huyến
- Câu đối Tết: Không dưng xuân - Có nhẽ trời
- Câu đối Tết: Nực cười thay - Thôi cũng được
- Câu đối Tết: Thiên hạ xác rồi - Nhân tình trắng thế
- Câu đối Tết: Vui xuân - Người học
- Câu đối Tết: Xuân về chớ để xuân đi - Năm mới khác gì năm cũ
- Câu đối than thân: Ngoài ba mươi - Sao được như
- Câu đối than thân: Nợ có chết ai đâu - Trời để sống ta mãi
- Câu đối than thân: Trúc báo bình an - Cò nhiều văn tự
- Cháu khóc cô chồng
- Chế bạn lấy vợ bé
- Chế gái đĩ
- Chế ông đốc học
- Chế ông huyện Đ
- Chị Hằng, thằng Cuội
- Chiêm bao
- Chợt giấc
- Chú Mán
- Chữ nho
- Chửi cậu ấm
- Cô hầu gửi thăm quan lớn
- Cô Tây đi tu
- Con buôn
- Dạ hoài
- Dại khôn
- Đại hạn
- Đánh tổ tôm
- Đất Vị Hoàng
- Đau mắt
- Đề ảnh
- Để vợ chơi nhăng
- Đêm buồn
- Đêm dài
- Đi hát mất ô
- Đi thi
- Đi thi nói ngông
- Đổi thi
- Đùa bạn vào nhà pha
- Gái buôn
- Gái goá nhà giàu
- Gái ở chùa Thiếu nữ đi tu
- Gần Tết than việc nhà
- Già chơi trống bỏi Chế ông lão ve gái
- Giễu người thi đỗ
- Giễu ông Đồ Bốn ở phố Hàng Sắt
- Giễu ông đội
- Gửi người cũ
- Gửi ông thủ khoa Phan
- Gửi Phan Bội Châu
- Hát cô đầu
- Hễ mai tớ hỏng
- Hoá ra dưa
- Học trò ngủ cạnh thầy
- Hỏi đùa mình Gửi cho bạn thân
- Hỏi mình
- Hỏi ông trăng
- Hỏi ông trời
- Hỏi trăng hỏi nước
- Hỏng thi khoa Quý Mão (1903)
- Hót của trời
- Kể lai lịch
- Khen người hàng sắt
- Khoa Canh Tý
- Khóc em gái
- Khóc vợ bạn
- Không chiều đãi
- Không học vần Tây
- Không vay mà phải trả
- Khuyên học trò đi thi
- Làm lẽ thứ tư
- Lấy lẽ
- Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu (1897) Vịnh khoa thi hương
- Lên đồng
- Lụt năm Bính Ngọ (1906)
- Mất hai hào
- Mẹ cái lầm (phú đắc)
- Mồng hai Tết viếng cô Ký
- Một nén tâm hương
- Mùa nực mặc áo bông
- Mưa tháng bảy
- Mừng chú làm nhà
- Mừng nghị viên
- Mừng ông cử Bùi lấy vợ kế
- Mừng ông lang
- Năm mới
- Năm mới chúc nhau
- Ngẫu chiếm
- Ngẫu hứng
- Ngày xuân của làng thơ
- Nghèo mà vui
- Ngón chầu
- Nhà nho giả danh
- Nhớ bạn phương trời
- Oán Kiều
- Ông ấm Mốc
- Ông cò
- Ông cử Ba
- Ông cử thứ năm
- Ông Hàn
- Ông Hàn bị vợ doạ bỏ
- Ông lão
- Ông tiến sĩ mới
- Phố Hàng Song
- Phòng không
- Phú hỏng khoa Canh Tý
- Phú thầy đồ
- Phường hát tuồng
- Phường nhơ
- Quan tại gia
- Răn mình
- Rượu say
- Sắm Tết Mứt rận
- Sông Lấp
- Sư ở tù
- Ta chẳng ra chi Gửi cô đầu
- Tái giá
- Tặng người quen
- Tết dán câu đối Câu đối ngày Tết
- Tết tặng cô đầu
- Thái vô tích
- Than cùng
- Than đạo học
- Than nghèo
- Than phận nghèo bài 1
- Than phận nghèo bài 2
- Than phận nghèo bài 3 Vì tiền • Thói đời
- Than sự thi
- Than thân
- Than thân chưa đạt
- Thành pháo
- Thề với người ăn xin
- Thi cơm rượu
- Thi hỏng
- Thi phúc
- Thói đời
- Thông gia với quan
- Thú cô đầu
- Thương vợ
- Tiến sĩ giấy
- Trách anh cờ bạc ăn chơi
- Tự cười mình
- Tự cười mình
- Tự cười mình Than cùng
- Tự đắc
- Tự ngụ
- Tú Tây Hồ, đồ Xuân Dục
- Tự tiếc
- Tự tự
- Tự vịnh (phú đắc)
- Văn tế sống vợ
- Vay sư không được
- Vị Hoàng hoài cổ
- Viếng bạn
- Vịnh chinh phụ
- Vịnh cô Cáy chợ Rồng
- Vợ chồng Ngâu
- Vợ tế chồng
- Vua bếp chơi xuân
- Xuân hứng
- Xuân nhật ngẫu hứng
THÊM BÀI TRẢ LỜI:
Mục này để gửi các nội dung liên quan đến tác giả, bao gồm tiểu sử, giới thiệu, thảo luận, bình luận dưới dạng bài viết hoàn chỉnh. Các bình luận ngắn xin vui lòng sử dụng mục Bình luận nhanh.
Đăng nhập để gửi bài trả lời cho tác giả này.