Tam Quốc diễn nghĩa thiên mạt thi 三國演義篇末詩 • Thơ cuối sách Tam Quốc diễn nghĩa

高祖提劍入咸陽， 炎炎紅日升扶桑。 光武龍興成大統， 金烏飛上天中央。 哀哉獻帝紹海宇， 紅輪西墜咸池旁！ 何進無謀中貴亂， 涼州董卓居朝堂。 王允定計誅逆黨， 李傕郭汜興刀槍。 四方盜賊如蟻聚， 六合奸雄皆鷹揚： 孫堅孫策起江左， 袁紹袁术興河梁。 劉焉父子據巴蜀， 劉表軍旅屯荊襄。 張燕張魯霸南鄭， 馬騰韓遂守西涼。 陶謙張繡公孫瓚， 各逞雄才占一方。 曹操專權居相府， 牢籠英俊用文武。 威挾天子令諸侯， 總領貔貅鎮中土。 樓桑玄德本皇孫， 義結關張愿扶主。 東西奔走恨無家， 將寡兵微作羈旅。 南陽三顧情何深， 臥龍一見分寰宇。 先取荊州后取川， 霸業圖王在天府。 嗚呼三載逝升遐， 白帝托孤堪痛楚！ 孔明六出祁山前， 愿以只手將天補。 何期歷數到此終， 長星半夜落山塢！ 姜維獨憑氣力高， 九伐中原空劬勞。 鐘會鄧艾分兵進， 漢室江山盡屬曹。 丕睿芳髦才及奐， 司馬又將天下交。 受禪臺前雲霧起， 石頭城下無波濤。 陳留歸命與安樂， 王侯公爵從根苗： 紛紛世事無窮盡， 天數茫茫不可逃。 鼎足三分已成夢， 後人憑吊空牢騷。

Cao Tổ đề kiếm nhập Hàm Dương, Viêm viêm hồng nhật thăng phù tang. Quang Vũ long hưng thành đại thống, Kim ô phi thượng thiên trung ương. Ai tai Hiến Đế thiệu hải vũ, Hồng luân tây truỵ hàm trì bàng! Hà Tiến vô mưu trung quý loạn, Lương Châu Đổng Trác ký triều đường. Vương Doãn định kế tru nghịch đảng, Lý Thôi, Quách Dĩ hứng đao thương. Tứ phương đạo tặc như nghĩ tụ, Lục hợp gian hùng giai ưng dương. Tôn Kiên, Tôn Sách khởi Giang Tả, Viên Thiệu, Viên Thuật hưng Hà Lương. Lưu Yên phụ tử cứ Ba Thục, Lưu Biểu quân lữ truân Kinh Tương. Trương Yên Trương Lỗ phách Nam Trịnh, Mã Đằng, Hàn Toại thủ Tây Lương. Đào Khiêm, Trương Tú, Công Tôn Toản, Các sính hùng tài chiêm nhất phương. Tào Tháo chuyên quyền cư tướng phủ, Lao lung anh tuấn dụng văn vũ. Uy hiệp thiên tử lệnh chư hầu, Tổng lĩnh tì hưu trấn trung thổ. Lâu Tang Huyền Đức bản hoàng tôn, Nghĩa kết Quan Trương nguyện phù chủ. Đông tây bôn tẩu hận vô gia, Tương quả binh vi tác ky lữ. Nam Dương tam cố tình hà thâm, Ngoạ Long nhất kiến phân hoàn vũ. Tiên thủ Kinh Châu hậu thủ Xuyên, Bá nghiệp đồ vương tại thiên phủ. Ô hô tam tái thệ thăng hà, Bạch Đế thác cô kham thống sở! Khổng Minh lục xuất Kỳ Sơn tiền, Nguyện dĩ chỉ thủ tương thiên bổ. Hà kì lịch sổ đáo thử chung, Trường tinh bán dạ lạc san ổ! Khương Duy độc bằng khí lực cao, Cửu phạt Trung Nguyên không cù lao. Chung Hội, Đặng Ngải phân binh tiến, Hán thất giang san tẫn chúc Tào. Phi Duệ Phương Mao tài cập Hoán, Tư Mã hựu tương thiên hạ giao. Thụ Thiện đài tiền vân vụ khởi, Thạch đầu thành hạ vô ba đào. Trần Lưu quy mệnh dữ an nhạc, Vương hầu công tước tòng căn miêu. Phân phân thế sự vô cùng tẫn, Thiên sổ mang mang bất khả đào. Đỉnh túc tam phân dĩ thành mộng, Hậu nhân bằng điếu không lao tao.

高祖提劍入咸陽， Cao Tổ đề kiếm nhập Hàm Dương,

炎炎紅日升扶桑。 Viêm viêm hồng nhật thăng phù tang.

光武龍興成大統， Quang Vũ long hưng thành đại thống,

金烏飛上天中央。 Kim ô phi thượng thiên trung ương.

哀哉獻帝紹海宇， Ai tai Hiến Đế thiệu hải vũ,

紅輪西墜咸池旁！ Hồng luân tây truỵ hàm trì bàng!

何進無謀中貴亂， Hà Tiến vô mưu trung quý loạn,

涼州董卓居朝堂。 Lương Châu Đổng Trác ký triều đường.

王允定計誅逆黨， Vương Doãn định kế tru nghịch đảng,

李傕郭汜興刀槍。 Lý Thôi, Quách Dĩ hứng đao thương.

四方盜賊如蟻聚， Tứ phương đạo tặc như nghĩ tụ,

六合奸雄皆鷹揚： Lục hợp gian hùng giai ưng dương.

孫堅孫策起江左， Tôn Kiên, Tôn Sách khởi Giang Tả,

袁紹袁术興河梁。 Viên Thiệu, Viên Thuật hưng Hà Lương.

劉焉父子據巴蜀， Lưu Yên phụ tử cứ Ba Thục,

劉表軍旅屯荊襄。 Lưu Biểu quân lữ truân Kinh Tương.

張燕張魯霸南鄭， Trương Yên Trương Lỗ phách Nam Trịnh,

馬騰韓遂守西涼。 Mã Đằng, Hàn Toại thủ Tây Lương.

陶謙張繡公孫瓚， Đào Khiêm, Trương Tú, Công Tôn Toản,

各逞雄才占一方。 Các sính hùng tài chiêm nhất phương.

曹操專權居相府， Tào Tháo chuyên quyền cư tướng phủ,

牢籠英俊用文武。 Lao lung anh tuấn dụng văn vũ.

威挾天子令諸侯， Uy hiệp thiên tử lệnh chư hầu,

總領貔貅鎮中土。 Tổng lĩnh tì hưu trấn trung thổ.

樓桑玄德本皇孫， Lâu Tang Huyền Đức bản hoàng tôn,

義結關張愿扶主。 Nghĩa kết Quan Trương nguyện phù chủ.

東西奔走恨無家， Đông tây bôn tẩu hận vô gia,

將寡兵微作羈旅。 Tương quả binh vi tác ky lữ.

南陽三顧情何深， Nam Dương tam cố tình hà thâm,

臥龍一見分寰宇。 Ngoạ Long nhất kiến phân hoàn vũ.

先取荊州后取川， Tiên thủ Kinh Châu hậu thủ Xuyên,

霸業圖王在天府。 Bá nghiệp đồ vương tại thiên phủ.

嗚呼三載逝升遐， Ô hô tam tái thệ thăng hà,

白帝托孤堪痛楚！ Bạch Đế thác cô kham thống sở!

孔明六出祁山前， Khổng Minh lục xuất Kỳ Sơn tiền,

愿以只手將天補。 Nguyện dĩ chỉ thủ tương thiên bổ.

何期歷數到此終， Hà kì lịch sổ đáo thử chung,

長星半夜落山塢！ Trường tinh bán dạ lạc san ổ!

姜維獨憑氣力高， Khương Duy độc bằng khí lực cao,

九伐中原空劬勞。 Cửu phạt Trung Nguyên không cù lao.

鐘會鄧艾分兵進， Chung Hội, Đặng Ngải phân binh tiến,

漢室江山盡屬曹。 Hán thất giang san tẫn chúc Tào.

丕睿芳髦才及奐， Phi Duệ Phương Mao tài cập Hoán,

司馬又將天下交。 Tư Mã hựu tương thiên hạ giao.

受禪臺前雲霧起， Thụ Thiện đài tiền vân vụ khởi,

石頭城下無波濤。 Thạch đầu thành hạ vô ba đào.

陳留歸命與安樂， Trần Lưu quy mệnh dữ an nhạc,

王侯公爵從根苗： Vương hầu công tước tòng căn miêu.

紛紛世事無窮盡， Phân phân thế sự vô cùng tẫn,

天數茫茫不可逃。 Thiên sổ mang mang bất khả đào.

鼎足三分已成夢， Đỉnh túc tam phân dĩ thành mộng,

後人憑吊空牢騷。 Hậu nhân bằng điếu không lao tao.