Tứ vị từ 四位祠 • Đền thờ bốn vị thánh nương

Nguyên chú: Đền ở ngoài thành, cách cửa đông hai dặm, phía đông Kiếm Hồ ở thôn Cựu Lâu, huyện Thọ Xương. Đời Nam Tống, có người tên là Lục Tú Phu đưa nhà vua cùng Dương thái hậu đi tránh quân Nguyên, đến sống ở hang núi trong vùng hải đảo, dựng lầu rào luỹ xung quanh, quân Nguyên biết đến phá đi. Tú Phu giúp nhà vua nhảy xuống biển, thái hậu, công chúa, phi tần đều cùng tuẫn tiết, gió lốc nổi lên sóng lớn đưa xác bốn vị cung phi ra Biển Đông, trôi dạt đến cửa Càn Môn. Dân chúng vớt xác đem đi chôn cất, mà sắc diện vẫn hồng hào như khi còn sống, rất là linh thiêng. Thời vua Trần Anh Tông đi đánh dẹp Chiêm Thành, trú quân nghỉ ở cửa bể, mộng thấy bốn vị thần nữ tiến đến yết kiến, thưa rằng: “Bọn thiếp đều là người nhà họ Triệu gặp nạn, may được thác gửi trên đất của bệ hạ. Xin nguyện theo phù hộ thành công.” Quả nhiên, đoàn thuyền đi trên biển không gặp trở ngại gì. Khi thắng trận trở về, nhà vua cho dựng miếu thờ ở cửa biển, các triều đại sau đều phong sắc Thượng liệt thần. Miếu thờ này vốn ở thôn Càn Miếu, huyện Quỳnh Lưu. Các vị thần đề câu đối ở miếu Kiếm Hồ: “Chính khí bất tuỳ phong thuỷ hoán, Linh thanh trường dữ trạch sơn hàm” (Chính khí không tan theo sóng gió, Tiếng tăm còn mãi với non sông). Câu đối này chưa tra xét được, và được tạo năm nào không rõ. Sách Nam Tống kỷ chép: Hang núi sau khi bị phá huỷ, có người tên là Uông Lập Tín [3] nói: “Trung nguyên không có một tấc đất nào là nơi thanh tịnh cả”. Nói rồi, Lập Tín đi tìm đất nơi nhà Triệu đã mất. Chú thích: [1] Chỉ đất của nhà Tống (Trung Quốc). Triệu là họ của dòng dõi vua nhà Tống. » Có 1 bài cùng chú thích: Huyết thi đề y trung (Lâm Chiêu) [2] Giá Ngao quan âm, vị thần bảo hộ cho người và thuyền bè trên biển, là một trong 33 hoá thân của Quan âm Bồ Tát (theo kinh Pháp hoa ). Hai câu cuối ý nói bốn vị thánh nương, tuy đất nhà đai tổ tiên nhà Tống đã bị mất không còn giữ được, nhưng họ lại mở ra một cõi sơn hà mới trên biển, trở thành những vị thần bảo hộ cho những lớp thần dân của riêng mình. [3] Uông Lập Tín 汪立信 (?-1275), tướng quân cuối thời Nam Tống. Trong cuộc giao chiến với quân Nguyên, khi đến Cao Bưu nghe tin thất trận của quân Tống, biết tình thế không thể cứu vãn, bèn cảm khái than: “Ngoo kim nhật do đắc tử ư Tống thổ” 吾今日猶得死於宋土 (Hôm nay ta vẫn còn được chết ở đất Tống).