Bản nôm Nguyễn Văn Sâm

1. Nước Nam thường có thánh tài Sơn hà vững đặt mấy ai rõ ràng Kia Nhị thuỷ nọ Đảo sơn Bãi ngọc đất nổi âu vàng trời cho 5. Học cách vật mới dò tới chốn Chép ghi làm một bản xem chơi Muôn việc cũng bởi tại trời Suy thông mới biết sự đời nhường bao Khéo chẳng sai tơ hào cũng vậy 10. Truyền hậu thế ai nấy xem cho Những lời nghiêm ngặt khôn lo Ai mà biết được trượng phu nên người. Nay xem chữ một nghĩa mười Nói xuôi cũng được ngược thời cũng nên 15. Kể từ Lạc Long Quân dựng nước Sang Hùng Vương được mười tám đời Tiên Hoàng ngày trước mở ngôi Cờ lau lập trận thay trời trị dân Mão được mười hai dư xuân 20. Lê Hành kế vị xa gần âu ca. Truyền đã được mười ba năm lẻ Đến Ngoạ triều nào kể tài năng Ngôi trời truyền đến Lý nay Long thành bát diệp đến ngày dực phân 25. Chiều Hoàng là ả nữ quân Mê về nhan sắc trao Trần thái tôn Mười hai đời một lòng nhân hậu. Trăm bảy mươi in dấu thất niên Đông A chốn ấy còn bền 30. Quý Ly tiếm thiết thay quyền đã cam. Thái ngu được mười bốn năm Hậu thập nhị để lại trăm đố hồi Suy ra mới biết sự trời Lam Sơn khởi nghĩa là đời Lê gia 35. Mười đời ngồi ngự ngai vàng Lại phải Mạc thị thiêu tàn kinh sư. Xưa làm lực sỹ đô du Trời cho nên trị làm vua một đời. Sáu mươi năm bất tái hồi 40. Tống Sơn chốn ấy có đời Thạch công Định mưu phù lập Trang Tôn Phù Lê diệt Mạc anh hùng ai đương Lại bàn bỉnh chính Sóc Sơn Trịnh Vương toan chiếm ngai vàng Lê gia Tây Sơn sùng sục kéo ra 46. Nghiệm xem thế tục gọi là phương ngôn I. Thơ rằng: Lê tồn Trịnh tại, Lê bại Trịnh vong. Đầu cha chắp lấy đầu con Mười bốn năm tròn hết số thì thôi. Kẻ sau này ngu Trịnh được lâu II. Lại có thơ rằng: Cha nhỏ đầu con lại nhỏ chân Nào ai có biết nguỵ quân cầm quyền Phụ nguyên chính thống hẳn hoi Yêu dê lại phải theo đòi đàn dê Nọ nào ngang dọc trong huê Mà cho thiên hạ khôn bề làm ăn Chó mừng chủ, gà cũng cục tác Lợn ăn no tha rác, chuột chơi. III. Ngạn lại có câu rằng: Gà bỏ con kêu cục tác Chó vẩy đuôi mừng thánh chúa Lợn ăn no ủn ỉn nằm Mới kể là đời thịnh thế Mà thiên hạ sao nỡ sẻ làm hai Bởi Tần Vương u mê chẳng biết Rồi phen này dê lại giết dê Tới khi thực tận binh bì Âm binh ở giữa ai thì biết sao! Trời cho ta giơ dao giết quỷ Khắp dưới trời bằng quỷ khư khư Ai từng cứu con thơ sa giếng Giốc một lòng chinh chiến đua nhau Muôn dân chịu thuở âu sầu Kể dư dôi ngũ mới hầu khoan cho Chốn đông nam là nơi khổ ải Lánh cho xa kẻo phải đao binh Bắc kinh mới thực đế kinh, Giấu thân chưa dễ dấu danh được nào Vả mình là đấng anh hào Đánh làm sao được ước ao đêm ngày Bò men lên núi Vu Sơn Thừa cơ mới nổi một cơn phục thù Ấy những quân phụ thù thui thủi Lòng trời xui ai lại biết đâu... IV. Có thơ rằng: Dần Mão chư dương giai vị cập Lai chiêu lục thất xuất minh quân Hồng Lam ngũ bách niên thiên hạ Hưng tộ diện trường ức vạn xuân. V. Có thơ rằng: Hầu đáo kê lai khởi chiến qua Thuỳ tri thiên hạ chuyển như sa Anh hùng mai thảo mã Tướng suý tận tiêu ma Phá điền thiên tử xuất Tràng vỹ tảo sơn hà Gà kia bên tường khuya sớm gáy Chẳng yêu ra áy náy bất bình. VI. Có thơ rằng: Một đám mây xanh đứng giữa trời Ba thằng nho nhỏ đánh nhau chơi Thiên hạ mười phần còn có một Bây giờ Bạch Sỷ mới ra đời Thầy tăng mở nước trời không bảo. Thấy vĩ tinh thì tháo cho mau Chớ có tham của tham giàu Tìm nơi tam hiểm mới hầu an thân Đằng giang chốn ấy cũng gần Kim ngưu chốn ấy cũng lần tới nơi. VII. Thơ rằng: Ba Thục riêng một góc trời Thái Nguyên một giải là nơi trú đình Bốn bề núi đá mọc xanh Có đường tiểu mạch nương mình ai hay Bốn mùa chim núi đá cây Trời xanh cỏ biếc hoa bay ngạt ngào Khuyên ai là đấng anh hào Đợi chờ Nghiêu, Thuấn ngày nào sẽ hay Bốn bụt xuất thế đã chầy Chưa chọn được ngày ra cứu muôn dân. VIII. Thơ rằng: Ấy là điềm xuất thánh quân Hễ ai tìm thấy thì thân mới tường Chữ rằng “Hữu xạ tự nhiên hương” Có dễ tầm thường thuốc dấu bán rao Nắng lâu ắt có mưa rào Vội chi tát nước xôn xao cày bừa Nắng rồi thì phải có mưa Buồm đang đợi gió cày bừa đợi cơn Tuần này thánh xuất khảm phương Sự thật đã tường chẳng lọ phải say Tuần này thiên địa chuyển hồi Thiên sầu địa thảm lòng người chẳng yên Trời sai quỷ sứ dọn đường Để cho thánh xuất khảm phương sau này Vội chi đua sức ra tay Người vội cày bừa ta sẻ cấy chơi Suy cho thấu biết sự đời Sấm ký mấy lời sự thực chẳng ngoa. IX. Thơ rằng: 1 - Tích nhất đương lang khởi bộ thuyền 2 - Ưng tri hoàng thước tại thân biên 3 - Tước bị lạm nhân cung đạn đả 4 - Lạp nhân cách tự hổ lang huyên 5 - Tuệ tinh xuất long xà 6 - Thần xuất cửu cửu gia 7 - Ngưu mã thiên hạ động 8 - Đinh hạ nãi Đông A Rồi ra mới biết thánh minh Mừng rằng gặp hội hiển vinh kêu hò Nhị Hà một giải quanh co Chính thức chốn ấy cố đô hoàng bào Khắp hoà thiên hạ nghêu ngao Có bến mưa rào có thứ cùng chăng Nói đến độ Thầy Tăng mở nước Đánh quỷ sứ xuôi ngược đi đâu Bấy lâu những cậy phép mầu Bây giờ phép ấy để đâu không hào? Cũng có kẻ non trèo biển lội Lánh mình chơi vào quận Ngô Tề. X. Thơ rằng: 1 - Di lặc giáng sinh 2 - Sa phù dĩ chỉ 3 - Lục thất dĩ thành 4 - Kiến long sào kinh 5 - Nhật xuất điện thượng 6 - Thiên hạ thái bình XI. Thơ rằng: Giang Nam nổi trận mạt thù Bảy mươi hai tướng phò vua ngất trời Phùng trời nay gặp thái lai Can qua chiến trận để người phong công Trẻ già được hết sự lòng Ghi làm một bản nội phòng mở xem Rước vua về đến Tràng An Bao nhiêu nguỵ đảng loài gian diệt tàn Đời ấy cùng thánh, cùng tiên Sinh những người hiền giúp nước yên dân. Này những lúc thánh nhân chưa ra đời Chó còn nằm đầu khỉ cuối thu Lợn nằm cũng thấy lợn lo Thái bình mới động thập thò liền sang Ngang cung văn vũ khác thường Chẳng yêu thì cũng bất tường chẳng không Thuỷ binh cờ xí vừng hồng Bộ binh rầm rập như ong kéo đàn Đứng hiên ngang nào ai biết trước Bắc kinh sang có việc gì chăng? Ai còn khoe trí khoe năng Cấm kia bắt nọ tưng bừng đòi nơi Chưa từng thấy nay đời sự lạ Bỗng khiến người vu vạ cho dân Muốn bình sao chẳng lấy nhân Muốn yên sao chẳng giục dân cày bừa Đã ngu dại Hoàn Linh đời Hán Đúc tiền ra bán tước cho dân Xun xoe những cậy thánh thần Ai ngờ thiên địa xoay vần đã công Ngẫm hoá công sẵn tay khôn ví Xưa phục thù ai sửa ngôi cho Mạc kia cũng muốn nên trò Dấy binh hai Quảng cơ đồ ghê thay! Kẻ thì tự xưng Lê nay Tam phân rồi chẳng được gì cả ba. Bốn phương cũng có can qua Mạc thì chẳng được đã ra lại về Quân hùng binh dấy giang khê Kẻ khoe cứu nước, người khoe trị vì... XII. Thơ rằng: 1 - Hầu đáo kê lai vị chính kỳ 2 - Quốc dân hãm nịch quốc dân di 3 - Nhàn giãn dục dĩ chu nhi Tống 4 - Phong nghỉ tung hoàng thị mạc vi XIII. Thơ rằng: Hạ huyền thượng đảo nhân vô thủ Tài tận dân hao thế lực suy Huyết chiến dê đầu nhân huyết chiến Kham tiếu không huyền tiệm thất ky Xem thấy những sương sam tuyết lạnh Loài bất bình tranh cạnh hung hăng Thành ao cá nước tưng bừng Kẻ xiêu Đông hải người tàn Bắc lâm Chiến trường chốn chốn cát lầm Kẻ nằm đầy đất người nằm đầy sông. Sang thu chín huyết vừng hồng Kẻ mong ngày hạ người mong mưa nhuần Trẻ con mang lệnh tướng quân Ngỡ uy đã sợ ngỡ nhân đã nhường Dùng uy bát là đường ngũ bá Cũng tưởng rằng đế tá dân hoan Cỏ cây lá rụng đầy ngàn Một làng còn mấy chim đàn bay ra Bốn phương cùng có can qua Làm sao còn biết có nhà Đà giang Tả bạch hạc, Hữu thuỷ trường Kiều môn án trước cao bành tựa sau Thái nguyên cận bắc đường sau Hễ mà tìm thấy mới hầu thần cơ Cùng nhau gặp mặt bây giờ Trúc mong kỳ úc thung chờ non đông Vui mừng gặp mặt tam công Cá được hoá rồng trăm trắm ngôi cao Mai kia cùng đấng anh hào Ba người làm bạn ngôi cao lộc lành Vậy nên một áng phong tình Mới hay phú quý hiển vinh lạ lùng Bõ khi chém lợn vẽ rồng Bõ khi vay mượn điều cùng trượng phu Bõ khi kẻ việt người Hồ Bõ khi kẻ Sở người Ngô xa đường Ngày thường trông thấy quyển vàng Của riêng quốc bảo xé mang xem chơi. Tinh thái ất giờ đời là thực Sấm trời xem vô giá muôn phần Kể từ đời Lạc Long Quân Đắp đổi xoay vần đến lục thất gian Một đời có một tôi ngoan Giúp chưng nhà nước dân an thái bình Thấy đâu bò đái thất thanh Ấy điềm sinh thánh rành rành chẳng nghi Phá điền than đến đàn dê Hễ mà chuột rúc thì dê về chuồng Dê đi dê lại tuôn buồn Đàn ghi nó cũng một môn phù trì. XIV. Thơ rằng: Ghê thay thau lẫn với vàng, Vàng kia thử lửa càng cao giá vàng Thánh ra tuyết tán mây tan Bây giờ đuốc sáng rõ ràng mọi nơi Can qua việc nước bời bời. Trên thuận lòng trời dưới đẹp lòng dân Lục thất dư ngũ bách xuân Bây giờ trời mới xoay vẫn nơi nao Thấy sấm tự đấy chép vào Một chút tơ hào chẳng dám sai ngoa.