Trương Đăng Quế 張登桂 ♂
Trương Đăng Quế 張登桂 (1793-1865) tự Diên Phương 延芳, hiệu Đoan Trai 端齋 hay Quảng Khê tẩu 廣溪叟 (ông già Quảng Khê), sinh ngày 1 tháng 11 năm Quý Sửu (1793), quê làng Mỹ Khê Tây, xã Sơn Mỹ (nay là xã Tịnh Khê, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi), quan Đại thần phụ chính nhà Nguyễn, phụng sự trong bốn triều đầu tiên của nhà Nguyễn là Gia Long, Minh Mạng, Thiệu Trị và Tự Đức. Trương Đăng Quế còn là một nhà văn và nhà giáo. Ông từng là thầy học của vua Thiệu Trị.
Năm 1819, ông đỗ kỳ thi hương. Năm 1820, bắt đầu ra làm quan. Năm 1836, làm Binh bộ Thượng thư, Cơ mật đại thần, dẫn đầu đoàn Kinh lược sáu tỉnh Nam Kỳ nhằm lập sổ địa bạ, quản lý đất đai, ổn định công việc hành chính các tỉnh Nam kỳ. Đầu năm 1837, ông được điều ra Thanh Hoá, làm Kinh lược sứ, cùng với Doãn Uẩn và Nguyễn Đăng Giai, dẹp loạn đảng Lê Duy Hiển chống triều đình nhà Nguyễn, ổn định tình hình hành chính ở Thanh Hoá. Ông là cha của quan đại thần dưới triều Nguyễn là Trương Quang Đản.
Tác phẩm của ông hiện còn lưu lại có:
- Thiệu Trị văn quy (quy tắc làm văn đời Thiệu Trị)
- Đại Nam liệt truyện (phần từ các chúa Nguyễn đến đời Thiệu Trị ông làm Tổng tài)
- Đại Nam thực lục tiền biên
- Trương Quảng Khê tiên sinh tập (còn được gọi là Học văn dư tập có nghĩa là dùng cái sức dư để học văn)
Đánh giá thơ văn ông trong Đại Nam liệt truyện có ghi: “Ông bình sinh trước tác thơ văn, người ta thường suy tôn là bình hoà điển nhã, có tập thi văn Quảng Khê lưu hành ở đời”.
Trương Đăng Quế 張登桂 (1793-1865) tự Diên Phương 延芳, hiệu Đoan Trai 端齋 hay Quảng Khê tẩu 廣溪叟 (ông già Quảng Khê), sinh ngày 1 tháng 11 năm Quý Sửu (1793), quê làng Mỹ Khê Tây, xã Sơn Mỹ (nay là xã Tịnh Khê, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi), quan Đại thần phụ chính nhà Nguyễn, phụng sự trong bốn triều đầu tiên của nhà Nguyễn là Gia Long, Minh Mạng, Thiệu Trị và Tự Đức. Trương Đăng Quế còn là một nhà văn và nhà giáo. Ông từng là thầy học của vua Thiệu Trị.
Năm 1819, ông đỗ kỳ thi hương. Năm 1820, bắt đầu ra làm quan. Năm 1836, làm Binh bộ Thượng thư, Cơ mật đại thần, dẫn đầu đoàn Kinh lược sáu tỉnh Nam Kỳ nhằm lập sổ địa bạ, quản lý đất đai, ổn định công việc hành chính các tỉnh Nam kỳ. Đầu năm 1837, ông được điều ra Thanh Hoá, làm Kinh lược sứ, cùng với Doãn Uẩn và Nguyễn Đăng Giai, dẹp loạn…
Danh sách bài thơ
- Chu bạc Kim Sơn tân thứ 舟泊金山津次 • Ghé thuyền bến đò Kim Sơn
- Du Bảo Phong tự Viếng chùa Bảo Phong
- Đề Hồ Công động 題壺公洞 • Đề động Hồ Công
- Đề tặng Tùng Vân thi xã Đề tặng thi xã Tùng Vân
- Đoan dương tiết Tết đoan ngọ
- Độc tiền hậu “Hồng lâu mộng” hữu cảm nhị thủ kỳ 1 讀前後紅樓夢有感二首其一 • Hai bài cảm xúc khi đọc tiểu thuyết tiền hậu “Hồng lâu mộng” kỳ 1
- Độc tiền hậu “Hồng lâu mộng” hữu cảm nhị thủ kỳ 2 讀前後紅樓夢有感二首其二 • Hai bài cảm xúc khi đọc tiểu thuyết tiền hậu “Hồng lâu mộng” kỳ 2
- Hà Nội hoài cổ Nhớ Hà Nội xưa
- Hà Tiên
- Hoạ “Thất thập tự thọ” của Uy Viễn
- Hữu nhân tự Bắc Thành lai bả, tự danh viện Hồ Xuân Hương tống biệt thi sách thứ kỳ vận Có người từ Bắc Thành về mang theo bài thơ tống biệt của người đẹp Hồ Xuân Hương đòi hoạ vần
- Khâm mạng kinh lược Bắc Kỳ hà đê ư Ninh Bình đăng Dục Thuý sơn ngẫu đề Khâm mạng kinh lược đê sông Bắc Kỳ ở Ninh Bình lên núi Dục Thuý ngẫu đề
- Khốc huynh tử Hàn lâm tu soạn Đăng Trinh Khóc con của anh là Hàn lâm tu soạn tên Đăng Trinh
- Khốc muội nhị thủ kỳ 1 哭妹二首其一 • Hai bài khóc em gái kỳ 1
- Khốc Quảng Ninh công Khóc Quảng Ninh công
- Kỷ hành
- Ký hữu Gửi bạn
- Mạo vũ phỏng hữu nhân thôn cư trung đồ nhật mộ trướng nhiên nhi phản Ngày mưa thăm nhà bạn trong thôn, buồn vì trên đường trời tối bèn quay về
- Phong vũ dạ hoài cố nhân Đêm mưa gió nhớ bạn cũ
- Phụng hoạ Thương Sơn Công Kiến hoài nhị thủ nguyên vận kiêm thị Triệu Phong quận công Phụng hoạ hai bài Kiến hoài của Thương Sơn Công đồng gởi Triệu Phong quận công
- Tha nhật kiến kỳ khai hoa hỉ nhi phục phú Ngày trước thấy hoa nở vui nên lại làm thơ
- Thanh lâu oán Hận lầu xanh
- Thập nguyệt thự trung kiến chiểu liên hữu hoa nhất đoá hương diễm khả ái, cảm nhi toại phú Tháng mười thấy ao sen trong dinh nở một hoa hương thơm sắc đẹp dễ mến, cảm xúc đề thơ
- Tống hữu nhân chi Bắc Thành đính dĩ kinh đô tương hội Tiễn bạn đi Bắc Thành hẹn gặp ở kinh đô
- Tống ngoại sanh Bùi Hữu Nghị hoàn hương Tiễn cháu ngoại Bùi Hữu Nghị về quê
- Trùng du Kim Sơn 重遊金山 • Lại tới Kim Sơn
- Văn xã tập hữu vịnh liễu thi thượng cảm nhi toại phú Nghe thi xã sưu tập các bài thơ vịnh liễu cảm xúc nên vần
- Vọng hữu nhân bất chí Trông bạn chẳng đến
- Xuân giang khúc Khúc hát sông xuân
THÊM BÀI TRẢ LỜI:
Mục này để gửi các nội dung liên quan đến tác giả, bao gồm tiểu sử, giới thiệu, thảo luận, bình luận dưới dạng bài viết hoàn chỉnh. Các bình luận ngắn xin vui lòng sử dụng mục Bình luận nhanh.
Đăng nhập để gửi bài trả lời cho tác giả này.