Ngôn chí bài 5

Chú thích: [1] Có bản chép là “đi nghỉ”. Xét về nghĩa thì nếu “đi nghỉ” mà giải là hành chỉ thì câu ấy có nghĩa là Nguyễn Trãi cho rằng mình đã vụng đi (ra làm quan) mà lại vụng cả nghỉ (về ẩn). Nhưng thực ra thì nếu cho mình vụng đi là phải, chứ không thể kém vụng về nghỉ được, cho nên nếu hiểu đi nghỉ tức là hành chỉ thì nghĩa câu ấy chưa ổn, mà xem kết cấu của bài thơ thì câu ấy lại chẳng dính dáng gì với ý nghĩa của câu trên. Nhưng nếu là “so nghĩ” thì nghĩa của hai câu 1 và 2 rõ ràng và ăn khớp với nhau lắm: Nguyễn Trãi cho rằng về đạo làm người thì mình chẳng có đức cũng chẳng có tài, so với thiên hạ thì nghĩ về cả hai mặt ấy đều kém cả. (Đào Duy Anh) [2] Bản Đào Duy Anh chép là “lọt lẫn”. [3] Đeo đẳng. » Có 2 bài cùng chú thích: Bài 140 (Nguyễn Bỉnh Khiêm) Hồi 10: Kiều mắc lừa Sở Khanh (Nguyễn Du)