Đèo Ngang san thuỷ hữu tình

Chú thích: [1] Đèo Ngang ( 17.956,106.468 ): Đèo Ngang là đèo trên Quốc lộ 1 cũ vượt núi Hoành Sơn tại ranh giới của hai xã Kỳ Nam, thị xã Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh và xã Quảng Đông, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình. Đây là một thắng cảnh của miền Trung. Hoành Sơn là đoạn dãy Trường Sơn chạy ngang ra biển Đông. Đèo dài 6km, đỉnh cao khoảng 250m. Từ thời Ngô, Đèo Ngang từng là ranh giới giữa Đại Việt với Chiêm Thành. Thời Nguyễn Trịnh giao tranh, năm Thịnh Đức thứ 4 (1656) đời Lê Thần Tông, Trịnh Tráng sai con út là Ninh quận công Trịnh Tuyền vào đánh Nguyễn. Để làm căn cứ tiến công, Trịnh Tuyền xây đắp một luỹ toàn bằng đá dọc theo trên núi Hoành Sơn, thuộc phía bắc huyện Bình Chính, tỉnh Quảng Bình, tục gọi là luỹ Quận Ninh, thành Ông Ninh, hay luỹ Đèo Ngang. Thời Nguyễn, vua Minh Mạng cho lập cửa ải Hoành Sơn quan năm 1833 để kiểm soát dân chúng, phòng kẻ gian qua lại. Thời Pháp thuộc, đèo có tên trên bản đồ là Porte d’Annam. Hình: Đèo Ngang Hình: Hoành Sơn quan » Có 21 nội dung dùng giải nghĩa: Qua Đèo Ngang (Bà huyện Thanh Quan) Đăng Hoành Sơn (Cao Bá Quát) Hoành Sơn quan (Cao Bá Quát) Hoành Sơn vọng hải ca (Cao Bá Quát) Qua Đèo Ngang (Đặng Trần Thường) Quá Ninh công cố luỹ (Hà Tông Quyền) Thướng Hoành Sơn tác (Hoàng Nguyễn Thự) Hoành Sơn hoài cổ (Khương Hữu Dụng) Qua Đèo Ngang (Lê Thánh Tông) Đăng Hoành Sơn vọng hải (Ngô Thì Nhậm) Hoành Sơn đạo trung (Ngô Thì Nhậm) Quá Hoành Sơn (Ngô Thì Nhậm) Vãn độ Hoành Sơn quan (Nguỵ Khắc Tuần) Ninh Công thành (Nguyễn Du) Quá Hoành Sơn (Nguyễn Khuyến) Quá Hoành Sơn quan hữu cảm (Nguyễn Trường Tộ) Quá Hoành sơn (Nguyễn Văn Giao) Đăng Hoành Sơn (Phạm Văn Nghị) Quá Hoành Sơn (Trần Đình Túc) Quá Hoành Sơn (Vũ Phạm Khải) Quá Ninh công luỹ hoài cổ (Vũ Tông Phan) » Có 5 bài cùng chú thích: Hoành Sơn đạo trung (Ngô Thì Nhậm) Hoành Sơn quan (Cao Bá Quát) Qua Đèo Ngang (Bà huyện Thanh Quan) Quá Hoành Sơn (Nguyễn Khuyến) Vãn độ Hoành Sơn quan (Nguỵ Khắc Tuần)