Đề Hoa Lư Đinh đế từ 題花閭丁帝祠 • Đề đền thờ vua Đinh ở Hoa Lư

Chú thích: [1] Quốc hiệu của nước Việt Nam (từ 968-979) do vua Đinh Tiên Hoàng đặt. » Có 2 bài cùng chú thích: Chơi Hoa Lư nhớ vua Đinh Tiên Hoàng (Dương Bá Trạc) Văn tế sống hoàng thượng đi Tây (Bùi Huy Phồn) [2] Niên hiệu do vua Tống Thái Tổ Triệu Khuông Dận nước Trung Quốc đặt (từ 968-976). [3] Hoa Lư ( 20.250,105.973 ): Hoa Lư nay thuộc xã Trường Yên, huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình, là kinh đô của hai triều Đinh, Tiền Lê, là quê của Đinh Tiên Hoàng. Tương truyền Đinh Tiên Hoàng khi mới khởi nghĩa, lấy động Hoa Lư, một động còn có tên là Thung Lau hay Thung Ông, xưa thuộc xã Gia Hưng, huyện Gia Viễn, làm nơi tập trận và căn cứ quân sự cho nghĩa quân Đinh Bộ Lĩnh. Nơi đây núi đá bao quanh kiên cố, lại nhìn ra sông Đáy. Kinh đô này tồn tại 42 năm (968-1010), gắn với sự nghiệp của ba triều đại liên tiếp là nhà Đinh, nhà Tiền Lê và nhà Lý với các dấu ấn lịch sử: thống nhất giang sơn, đánh Tống - dẹp Chiêm và phát tích quá trình định đô Hà Nội. Năm 1010, vua Lý Thái Tổ dời kinh đô từ Hoa Lư về Thăng Long (Hà Nội), Hoa Lư trở thành cố đô. Các triều vua Lý, Trần, Lê, Nguyễn sau đó dù không đóng đô ở Hoa Lư nữa nhưng vẫn cho tu bổ và xây dựng thêm ở đây nhiều công trình kiến trúc như đền, lăng, đình, chùa, phủ... Kinh đô Hoa Lư xưa nay chỉ còn là cố đô Hoa Lư với diện tích tự nhiên 13,87km² nằm trọn trong quần thể di sản thế giới Tràng An thuộc địa bàn tỉnh Ninh Bình. Hình: Cố đô Hoa Lư ngày nay » Có 8 nội dung dùng giải nghĩa: Thăng Long thành (Bùi Cơ Túc) Thu dạ độ Long giang (Đào Sư Tích) Đinh Tiên Hoàng (Đặng Minh Khiêm) Thành kỳ quải húc (Khuyết danh Việt Nam) Thiên đô chiếu (Lý Thái Tổ) Hoa Lư xứ (Tạ Đình Huy) Hoa Lư cố kinh hữu cảm (Trương Minh Lượng) Đề vịnh Mã Yên sơn lăng (Vũ Phạm Hàm) » Có 7 bài cùng chú thích: Đề vịnh Mã Yên sơn lăng (Vũ Phạm Hàm) Đinh Tiên Hoàng (Đặng Minh Khiêm) Hoa Lư xứ (Tạ Đình Huy) Thành kỳ quải húc (Khuyết danh Việt Nam) Thăng Long thành (Bùi Cơ Túc) Thiên đô chiếu (Lý Thái Tổ) Thu dạ độ Long giang (Đào Sư Tích) [4] Trường An ( 34.264,108.948 ): Trường An 長安 hay Tràng An là kinh đô nhà Hán và nhà Đường, Trung Quốc, cố chỉ nay trong thành phố Tây An, tỉnh Thiểm Tây, là thắng cảnh du lịch quốc tế. Các đời sau, cả ở Trung Quốc và Việt Nam, người ta cũng thường dùng Trường An với nghĩa là kinh đô nói chung. Ví dụ câu ở ca dao “Chẳng thơm cũng thể hoa lài, Dẫu không thanh lịch cũng người Tràng An”, Tràng An dùng để chỉ kinh thành Thăng Long. Hình: Cổng phía đông thành Tây An ngày nay » Có 54 nội dung dùng giải nghĩa: Trường An chính nguyệt thập ngũ nhật (Bạch Cư Dị) Chu trung đối nguyệt (Cao Bá Quát) Ca Phong đài (Chúc Doãn Minh) Đề Trường An tửu tứ bích kỳ 1 (Chung Ly Quyền) Tống Lý tú tài nhập kinh (Cố Huống) Trường An thanh minh ngôn hoài (Cố Phi Hùng) Tống Phụng Đình pháp sư quy An Nam (Dương Cự Nguyên) Trường An thu vọng (Đỗ Mục) Trường An tuyết hậu (Đỗ Mục) Minh nguyệt thiên (Hà Cảnh Minh) Trường An thiếu niên hành (Hạo Nhiên thiền sư) Trường An tảo xuân hoài Giang Nam (Hứa Hồn) Chẳng thơm cũng thể hoa nhài (Khuyết danh Việt Nam) Em ngồi vòi vọi trông chàng (Khuyết danh Việt Nam) Tản Viên sự tích diễn ca (Khuyết danh Việt Nam) Xuân bài 2 (Khuyết danh Việt Nam) Linh Bích đạo bàng quái thạch (Lâu Thược) Trường An xuân vọng (Lư Luân) Dữ Sử lang trung khâm thính Hoàng Hạc lâu thượng xuy địch (Lý Bạch) Trừ dạ Trường An tác (Lý Cảnh) Tặng biệt Việt Nam quốc sứ kỳ 2 (Lý Duy Thuần) Ký Bành Dân Vọng (Lý Đông Dương) Trường An tảo xuân (Mạnh Giao) Ngũ Vân lâu vãn diểu (Ngô Thì Nhậm) Thu châm (Ngô Thì Nhậm) Uyên hồ khúc (Ngô Vĩ Nghiệp) Viên Viên khúc (Ngô Vĩ Nghiệp) Nỗi gian truân trên đường lên Trường An tìm chồng (Nguyễn Bính) Ký hữu (Hồng Sơn sơn nguyệt nhất luân minh) (Nguyễn Du) Long thành cầm giả ca (Nguyễn Du) Nam Quan đạo trung (Nguyễn Du) Phụng thành xuân sắc phú (Nguyễn Giản Thanh) Luận thi kỳ 11 (Nguyên Hiếu Vấn) Quá lĩnh (Nguyễn Trãi) Đề Lộ Hà dịch môn lâu (Nguyễn Trang) Hữu sở cảm (Phạm Đình Hổ) Văn hữu đăng tiểu khoa đề ký (Phan Quế) Hành quân cửu nhật tư Trường An cố viên (Sầm Tham) Ngọc quan ký Trường An Lý chủ bạ (Sầm Tham) Bồ tát man - Thư Giang Tây Tạo Khẩu bích (Tân Khí Tật) Vãn chí Triều Tân cảm thành (Thái Thuận) Độc Dữu Tín tập (Thôi Đồ) Hỉ nhập Trường An (Thôi Thực) Trường An dạ vũ (Tiết Phùng) Hoạ tả ty Trương viên ngoại tự Lạc sứ nhập kinh trung lộ tiên phó Trường An phùng lập xuân nhật tặng Vi thị ngự đẳng chư công (Tôn Địch) Thu ý (Trần Bích San) Trường An thu vọng (Triệu Hỗ) Trường An đạo kỳ 1 (Trừ Quang Hy) Đề Trường An chủ nhân bích (Trương Vị) Trường An xuân (Vi Trang) Trường An ngộ Phùng Trứ (Vi Ứng Vật) Trường An dạ du (Viên Bất Ước) Đào Nguyên hành (Vương An Thạch) Biệt Trường An (Vưu Đồng) » Có 34 bài cùng chú thích: Bồ tát man - Thư Giang Tây Tạo Khẩu bích (Tân Khí Tật) Ca Phong đài (Chúc Doãn Minh) Chơi Hoa Lư nhớ vua Đinh Tiên Hoàng (Dương Bá Trạc) Chu trung đối nguyệt (Cao Bá Quát) Dữ Sử lang trung khâm thính Hoàng Hạc lâu thượng xuy địch (Lý Bạch) Đào Nguyên hành (Vương An Thạch) Đề Lộ Hà dịch môn lâu (Nguyễn Trang) Độc Dữu Tín tập (Thôi Đồ) Hành quân cửu nhật tư Trường An cố viên (Sầm Tham) Hữu sở cảm (Phạm Đình Hổ) Ký Bành Dân Vọng (Lý Đông Dương) Ký hữu (Hồng Sơn sơn nguyệt nhất luân minh) (Nguyễn Du) Linh Bích đạo bàng quái thạch (Lâu Thược) Long thành cầm giả ca (Nguyễn Du) Luận thi kỳ 11 (Nguyên Hiếu Vấn) Minh nguyệt thiên (Hà Cảnh Minh) Mục kính (Trịnh Hoài Đức) Nam Quan đạo trung (Nguyễn Du) Ngọc quan ký Trường An Lý chủ bạ (Sầm Tham) Ngũ Vân lâu vãn diểu (Ngô Thì Nhậm) Phụng thành xuân sắc phú (Nguyễn Giản Thanh) Quá lĩnh (Nguyễn Trãi) Tản Viên sự tích diễn ca (Khuyết danh Việt Nam) Tặng biệt Việt Nam quốc sứ kỳ 2 (Lý Duy Thuần) Thu châm (Ngô Thì Nhậm) Thu ý (Trần Bích San) Tống Lý tú tài nhập kinh (Cố Huống) Tống Phụng Đình pháp sư quy An Nam (Dương Cự Nguyên) Tuyên chiếu bãi biệt vận phó Nguyễn Viêm (Nguyễn Phi Khanh) Uyên hồ khúc (Ngô Vĩ Nghiệp) Vãn chí Triều Tân cảm thành (Thái Thuận) Văn hữu đăng tiểu khoa đề ký (Phan Quế) Viên Viên khúc (Ngô Vĩ Nghiệp) Xuân bài 2 (Khuyết danh Việt Nam)