Trần Thái Tông hoàng đế (1226-1258)

Kỷ nhà Trần bắt đầu ghi dấu Kể từ năm Ất Dậu nguyên niên Thái Tông Trần Cảnh nắm quyền Được Chiêu Hoàng đế đã truyền ngôi cho Hiệu Kiến Trung kể từ dạo đó Qua năm sau phế bỏ thượng hoàng Pháp danh đổi gọi Huệ Quang Mượn nơi cửa Phật tìm đường nương thân Chùa Chân Giáo một lần hội ngộ Độ thấy vua nhổ cỏ ngoài sân Bèn quay nhắn một lời rằng: "Nhổ cỏ phải nhổ cả thân rễ này" Hiểu ý ngay âm mưu của Độ Y muốn rằng bức tử mình đây! Vua bèn treo cổ lên cây Sau chùa Chân Giáo trước ngày trung thu. Đem thái hậu gả cho Thủ Độ Vua bất kể đó chỗ bà con Khởi đầu một kiểu loạn luân Chị em trong một họ Trần lấy nhau! Thập kỷ đầu, trên ngôi cửu ngũ (1225-1235) Việc an dân tất cả đều do Một tay Thủ Độ bấy giờ Toàn quyền quyết định, bày trò đặt ra Tiền Tĩnh Bách tung ra khắp nước (1226) Mọi giấy tờ muốn được làm tin Lăn tay, điểm chỉ mà in Vào trong đơn viết hai bên đã làm Lệ hàng năm, lễ thần Đồng Cổ (1230) Họp vua quan máu nhỏ ăn thề Truyền cho tư pháp lập ty Đặt tên Bình Bạc xét về kiện thưa Cho cải biên "Quốc triều thống chế" (1230) Viết "Quốc triều thường lễ" mười pho Soát xem từ trước tới giờ Lễ nghi, luật lệ, sửa cho hợp thời Mở khoa thi chọn người trí thức (1232) Chọn những ai đáng bực tài danh Tháng hai, vào đúng năm Thìn Trương Hạnh, Lưu Diễm xướng danh bản tiền Đệ nhị giáp: Đặng Diên, Trình Phẩu Còn đệ tam: Chu Phổ họ Trần Quốc Miếu huý chữ đã ban Để cho dân biết vương mang chữ này Lời Thủ Độ năm xưa đã rõ Nhân vào ngày cúng giỗ tiên vương (1232) Tổ chức ở chốn Thái Đường Mời người họ Lý bốn phương trở về Trần Thủ Độ sai đi đào hố Phủ đất rồi dựng ở bên trên Lể đài hương án trang nghiêm Giật cho đất sụp giết nguyên mọi người Qua năm sau tháng hai Giáp Ngọ (1234) Thượng Hoàng băng vừa độ thu sang Di hài táng ở Thọ Lăng Rồi cho Trần Liễu đảm đương chức này Vua ra lệnh cho xây cung điện Truyền sai người vét giếng đào kênh Sổ Dinh rà soát lại xem Khảo thi tam giáo, sửa đình trùng tu Triều nhà Trần, thói hư khó nói Việc đầu tiên là tội loạn luân Anh em chú bác xa gần Chị dâu, em rể gió trăng phải lòng Việc Thái Tông lấy vợ Trần Liễu Là đề tài đàm tiếu trong dân Còn Trần Thủ Độ bất cần Vào năm Ất Dậu, lấy luôn chị mình Chuyện: Trần Liễu vào thành khải tấu Nhân đi ngang nhìn thấy cung phi Động lòng chó lợn đòi khi Dở trò nham nhở Liễu đè cưỡng dâm Còn Trần Cảnh tà tâm làm tới Cướp vợ anh vừa mới mang thai Khiến cho Trần Liễu hận đời Kéo quân hỏi tội cái loài sói lang Trong đời tư, mười phần xấu hổ Nhưng việc triều lại tỏ minh quân Chỉnh trang phép nước mấy lần Cải cách thuế khoá khép dần vào khuôn (1242) Việc binh bị tuyển quân khoẻ mạnh (1246) Mở thao trường dạy đánh kiếm côn Khảo bài để chọn văn quan Lựa người tài đức để chăm dân tình Có lần vua, thân chinh đi đánh Dồn binh về phía cánh Châu Khâm Đánh sâu vào trại Như Hồng Châu Liêm sau cũng lọt vòng quân ta Người nước Tống bỏ nhà bỏ cửa Chạy trốn về theo ngõ môn quan Quan, quân nước Tống thất thần Chăn ngang xích sắt chặn đường quân ta Năm Dần, nước chia ra thành lộ (1242) Trong toàn quốc có tới mười hai Dưới là xã, sách rạch ròi Đặt chức An, Trấn, giữ coi mối giềng Lụt vỡ thành Đại La tháng tám (1243) Rồi tiếp theo cơn hạn tháng tư Đắp đê quai vạc để lo Ngăn dòng nước lũ tuông vô kinh kỳ Vào mùa thu mở thi tiến sĩ (1247) Lệ bảy năm khảo thí một lần Bốn tám người đỗ học sanh Họ Lê, họ Đặng riêng giành tối ưu Lê Văn Hưu danh lưu bảng nhãn Đặng Ma La vào hạng thám hoa Tam khôi giờ mới phân ra: Trạng nguyên, bảng nhãn, thám hoa rõ ràng Năm Tân Hợi vua ban bài viết (1251) Cả một chương về việc dạy con Dạy về cung, kiếm, lương, ôn Dạy về hoà, tốn, nhớ lòng hiếu trung Tết nguyên đán vui chung đình đám Cho diễn trò triển lãm để xem Kết hoa, hội chợ, treo đèn Trai thanh gái lịch xem nguyên bảy ngày Cũng năm này, toàn dân Mông Cổ Tôn Mông Kha làm chủ trung nguyên Em Kha chiếm hết toàn miền Vân Nam, Đại Lý thuộc quyền ngoại Mông Trần Thái Tông sắc phong Lưu Thủ Cho Nhật Hiệu trấn giữ đất xa Kinh thành biên ải phòng xa Vua thân thống lĩnh như là tướng quân Cuối mùa đông vào năm Nhâm Tý (1252) Bộ Da La vợ quý Chiêm Thành Bị ta bắt sống một mình Lúc ta đánh chiếm hành dinh nước này Vua hạ lệnh đổi thay quân kỷ Xuống chiếu mời lực sĩ trong dân Võ đường, côn kiếm luyện gân Mở quốc tử giám lập trường giảng kinh Huy động người vét kinh xây đập Lo kiện toàn bồi đắp đê sông Hà đê chánh phó bố phòng Cho dân mua lại ruộng công cấy cày (1254) Xuống chiếu sai vét sông Tô Lịch (1256) Mở khoa thi khuyến khích người hiền Quốc Lặc chấm đỗ trạng nguyên Chu Hinh bảng nhãn, tiếp liền thám hoa Quân Mông Cổ dần dà chiếm cứ Suốt Trung Nguyên cho tới Vân Nam Nguyên cho sứ giả đi sang Giữa năm Ất Tỵ dụ hàng đức vua Vào mùa thu, tin từ Quy Hoá (1257) Báo về triều sứ đã tới nơi Nói năng ngạo nghễ lắm lời Vua bèn hạ lệnh trói tay giam liền Chọn ngày lành trung tuần tháng chín Thuỷ, bộ quân gởi đến biên thuỳ Giao cho Quốc Tuấn chỉ huy Vòng đai phòng ngự trấn vì dọc biên Vua lại truyền sắm thêm vũ khí Trữ quân lương chuẩn bị sẵn sàng Đợi quân của tướng Ngột Lương Lọt vào cửa tử dọc đường Cà Giang (1258) Bình Lê Nguyên, bẫy giương đợi giặc Sông bên này san sát ngựa voi Quân Nguyên vừa kéo tới nơi Bị ta mai phục đánh lui bọn này Triết Triệt Độ, cho người qua trước Còn Hoài Đô chậm bước theo sau Quân ta chận đánh đón đầu Địch lâm vào thế ra vào chẳng xong Phía hạ lưu giặc đông như kiến Lính nhà Trần vẫn tiến đánh sang Dụ cho chúng đến cùng đường Đột nhiên đánh úp cắt ngang toán này Vua nhà Trần đổi ngay chiến lược Cắt đội hình từng bước ém quân Địa bàn Cự Bản lui dần Sông Lô án ngữ mấy trăm chiến thuyền Đại quân Nguyên thấy liền khuyết điểm Nhắm thuyền vua cung tiễn bắn sang May mà lúc đó Lê Tần Gan lì chịu đựng quay ngang mạn thuyền Rồi lấy khiên đưa lên đỡ đạn Để mình rồng khỏi chạm phải tên Cho quân chèo rút thật êm Xuôi về Phù Lỗ cho truyền lệnh ngay Vua lo lắng gặp ngay Nhật Hiệu Hỏi kế sách giải quyết tình hình Ông này ngậm miệng làm thinh Lấy tay chấm nước viết thành nữa câu Vua trông thấy chữ đầu: "Nhập Tống" Vừa thoạt trông thất vọng vô cùng Chưa gì tính chuyện bại vong! Làm sao xứng đáng với lòng dân yêu? Ngài lập tức dời thuyền đến hỏi Quan thái sư Thủ Độ thưa rằng "Chưa rơi xuống đất, đầu thần Kính mong bệ hạ bình tâm như thường" Mưu cướp thuyền vô phương thành tựu Tướng Ngột Lương trách cứ Triệt Đô Tên này vừa sợ, vừa lo Uống liều thuốc độc để cho xong đời Ngày hôm sau vua sai phá sập (1258) Cầu Phù Lỗ đã bắc qua sông Chận đường giặc đuổi tấn công Lập ra phương án Thăng Long rút về Trước thế giặc đang bề hưng phấn Quân nhà Trần lẩn tránh giao tranh Dụ cho địch đuổi chạy quanh Hao hơi, nhọc sức chúng đành dừng quân Ở Thăng Long, quân Trần bỏ trống Bốn cửa thành vắng bóng Tứ Sương Linh Từ Quốc Mẫu lên đường Đem theo thái tử, cùng hàng thân vương Cả một đoàn con quan, vợ tướng Theo lịnh bà về hướng Đông Nam Xuôi dòng Thiên Mạc rẽ ngang Chọn nơi hiểm yếu tìm đường lánh thân Mười hai ngày quân Trần bị đánh Lệnh rút về ổn định quân binh Lựa lúc tốc đánh thình lình Tập kích địch hoảng bỏ thành thoát thân Đông Bộ Đầu bày quân bố trận Cho người vào thám thính mặt sau Biết rằng địch đã tiêu hao Thiếu lương quân đói và đau khá nhiều Truyền thái tử đem theo lính thuỷ Thọc cạnh sườn đánh quỵ hậu quân Lâu thuyền bám sát bên chân Đuổi theo lưng địch đến gần Vân Nam Đường tháo chạy đi ngang Quy Hoá Ta tập kích ở giữa khoảng này Giặc Nguyên hỗn loạn loay hoay Bị quân Hà Bổng giáng ngay mấy đòn Thua nhục nhã vội vàng che đậy Đổ lỗi rằng bên ấy phương Nam Sơn lam chướng khí quanh năm Muỗi mòng uất nhiệt khí âm nặng nề Giặt thất trận trở về nhếch nhác Thân ngựa què lại vác thương binh Tìm đường chạy trốn lấy mình Còn đâu nghĩ chuyện đốt thành cướp lương Dân ta diễu gọi phường "giặc Phật" Kiểu kêu này nghe thật mỉa mai Mới qua hung dữ tác oai Khi về thất trận chạy dài... hiền khô!!! Về kinh đô sau ngày chiến thắng Đất nước ta sạch bóng quân thù Sửa sang cung điện như xua Xây thêm thành luỹ, đình chùa miếu lăng Ngày mồng một đầu năm Mậu Ngọ (1258) Trước triều đình vua ngự trên ngai Điểm danh công tội từng người Nhớ ơn tử sĩ lập đài ghi công Xuống chiếu phong đại phu ngự sử Cho Lê Tần vì đã có công Và khen Hà Bổng hết lòng Giữ yên biên giới trấn phong cõi ngoài Gả Chiêu Hoàng cho quan ngự sử Trần Thái Tông không kể tình thâm Chung chăn, chung gối, bao năm Vợ mình chịu để ăn nằm với ai!