Trần Anh Tông hoàng đế (1293-1314)

Thái tử Thuyên lên ngôi hoàng đế (1293) Vào tháng ba, Quý Tỵ cuối xuân Hưng Long niên hiệu tân quân Bắt ngay vào việc điều quân biên phòng Giặc động binh ở vùng biên giới Sứ Lương Tằng đã tới Thăng Long Đem thư cùng chiếu sắc phong Dụ rằng cho gọi Anh Tông sang chầu Vua ta giao Tử Kỳ đi sứ Qua Trung Nguyên giữ mối bang giao Nói rằng lấy cớ bị đau Nên không đi được sang chầu vua Nguyên Hốt Tất Liệt, tháng giêng tạ thế (1294) Nên mưu đồ về việc xâm lăng Phải đành bỏ cuộc giữa chừng Tử Kỳ lại được Thành Tông trả về Luật nhà Trần mỗi khi đánh bạc Kẻ bất tuân bị phạt tới cùng Có quan thượng phẩm Nguyễn Hưng Bị vua đánh chết để răn mọi người Quân Ai Lao thường hay quấy nhiễu Đã bốn lần thanh tảo Man Di Phạm Ngũ Lão: hai lần đi Một lần Trương Hiển chết vì khi quân Trương Hiển vốn tướng quân Mông Cổ Đã đầu hàng, xin ở nước ta Vua ban tước phẫm lụa là Tuyển vào quân đội, điều ra biên phòng Hiển tử trận được phong Minh Tự Đưa cho vào thờ ở Thái Thường Tỏ lòng với kẻ hiền lương Ban cấp chu đáo khói hương từ đường Xuống chiếu cho sĩ nhân được biết (1299) Ôn luyện bài để kịp kỳ thi Định ra mũ áo nhung y Cho quan văn võ phân chia tỏ tường (1300) Lệnh vua ban soát tù các trại (1301) Thả ngay ra kẻ tội hàm oan Và cho thông báo rõ ràng Về cách thi cử, biểu chương thế nào Về phép thi khởi đầu Ám Tả Kế đến là kinh nghĩa, kinh thi Đề thơ, theo luật, phú ghi Thứ ba: chế chiếu, biểu quy thư đồ Kỳ thứ tư là thi đối sách Hỏi luận đề về bảy khoa riêng Mạc Đĩnh Chi đậu trạng nguyên Bùi Mộ bảng nhãn ghi danh từng người Nguyễn Trung Ngạn đỗ ngay hoàng giáp (1304) Đỗ khoa này hơn khoảng ba trăm Đương thời gọi Ngạn thần đồng Cũng tay xuất chúng nằm chung bảng vàng Rước về làng, vinh quy bái tổ Cho ba người ra cửa Long Môn Để cho dân chúng được dòm Những người giỏi nhất nước Nam bấy giờ Nguyễn Sĩ Cố làm thơ quốc ngữ Khởi đầu cho thơ phú sau này Là người có óc khôi hài Được vời vào giảng những bài Ngũ kinh Còn người nữa nức danh kim cổ Là Đĩnh Chi tướng mạo khó xem Có lần đi sứ sang Nguyên Vì tài ứng đối vua Nguyên muốn dùng Năm Kỷ Hợi, thượng hoàng lên núi (1299) Chốn thiền môn một cõi am mây Pho kinh tràng hạt trên tay Đầu Đà khổ hạnh ngày ngày tịnh tâm Núi Yên Tử, lan rừng mấy đoá Chim hót mừng bên Ngoạ Vân am Phù sinh ảo ảnh ngàn năm Phất phơ khóm trúc, thì thầm suối reo Bỏ việc đời, men theo hành đạo Đất Chiêm Thành một dạo dừng chân (1301) Thượng hoàng gặp gỡ Chế Mân Trong lòng muốn gả Huyền Trân cho chàng Năm Bính Ngọ, vừa tròn tháng sáu Phái đoàn Chiêm làm lễ rước dâu Thớt voi, kiệu rước quân hầu Cung nhân, cờ quạt trước sau đàng hoàng Vua Chế Mân dâng châu Ô Lý Làm lễ vật dẫn cưới Huyền Trân Nhữ Hài cử đến coi dân Đổi thành Thuận, Hoá thuộc phần đất ta Chế Đa Đa là con công chúa Sai sứ thần báo tử về kinh Tháng năm vua của Chiêm Thành Trong cơn bạo bệnh thình lình tử vong Vua sai ông Đặng Vân cùng với Trần Khắc Chung qua tới nước Chiêm Lựa lời biện bạch đưa linh Để đem công chúa xuống thuyền hồi loan (1306) Một mưu toan nhắm vào triều đại Rằng công chúa cùng với Khắc Chung Trên thuyền họ đã tư thông Lênh đênh cả mấy tháng ròng trước khi... Nếu tính kỷ chi li mới thấy Thì Huyền Trân lúc ấy mới sinh Thời gian hậu sản đang hành Đớn đau, bầm dập gập gềnh sóng xô.... Vào mùa thu, thượng hoàng thánh hoá (1308) Ngài đã băng ở Ngoạ Vân am Đem về táng ở Long Hưng Phải dùng đến khúc "Long ngâm" dẫn đường Mười năm sau Chế Mân tạ thế Huệ Võ Vương đánh chiếm Chiêm Thành Lao vào một cuộc viễn chinh Trên đường nam tiến quên tình thông gia Đoàn Nhữ Hài vượt qua tới trước Dùng quỷ kế dụ bắt Chiêm Vương (1312) Đem về giam ở Gia Lâm Nam sau vương chết lễ tang trà tỳ (1313) Dân Chiêm Thành trong khi chạy loạn Chế Đà A trốn đến Qua Oa Người thì mất mẹ chết cha Lạc luôn thế tử con bà Huyền Trân Vua Anh Tông cầm cương trị nước Người thông minh mực thước nhân hoà Việc triều luôn duyệt xem qua Truyền ngôi vào giữa tháng ba Giáp Dần (1314) Thơ để lại "Thuỷ Vân tuỳ bút" Lúc băng hà sai đốt hết đi Đến khi long thể lâm nguy Nhà sư Phổ Huệ nằn nì xin vua Ngài gạt phăng vì sư nói đến Chuyện tử sinh ảnh hưởng tới ngài Sư chưa chết, tại sao hay? Không nên nói đến chuyện này với ta