Nguyễn Phúc Tần (1648-1687)

Nguyễn Phúc Tần lên ngôi phủ chúa Lảnh việc quân vào tuổi ba mươi Cầm cân nảy mực trong tay Chăm coi chính sự đêm ngày lo toan Ở Đàng Ngoài thuyền buôn các nước Đưa chiếu thư xin được giao thương Công ty Đông Ấn Hà Lan Mở ra thương điếm ở gần Hưng Yên Người Hà Lan mở thêm Phố Hiến Ở Hải Hưng làm điễm bán buôn Thương thuyền tấp nập trên đường Ma Cao - Ấn Độ chở hàng đem sang Các lái buôn là người Nhật, Pháp Bồ Đào Nha muốn cập lên bờ Thanh Trì, Kẻ Chợ dành cho Làm nơi thuê mướn lưu cư tạm thời (1662) Năm Canh Dần (1650) Đàng Ngoài thi hội Đỗ kỳ này chỉ có tám người Thế Hiền tiến sĩ giáp khôi Trịnh Cao, Văn Lễ sáu người xuất thân Cuối Tân Mão (1651) Đàng Trong mở cửa Nước Hà Lan cử sứ giả sang Vertegen xin giao thương Phúc Tần đồng ý cho bàn hiệp thương Một hiệp ước được vương ký kết Với Hà Lan trong việc bang giao Faifô thương điếm dồi dào Lại cho miễn thuế hàng vào nước ta Năm Ất Mùi (1655) vừa qua tháng tám Nguyễn điều binh đi đánh Trịnh quân Trịnh Lương túng thế lùi dần Bắc Hà, Nghĩa Liệt dậm chân đợi ngày Cho viện binh vua sai Trịnh Tạc Đem đại quân cùng các thân vương Điểm binh hạ lệnh lên đường Phúc Tần được báo vội vàng dời binh Quân Trịnh - Nguyễn giao tranh liên tục (1652-1662) Cuộc chiến này tàn khốc dã man Khi thì đột phá phương Nam Khi thì Bắc phạt tan hoang ruộng vườn