Lý Nhân Tông hoàng đế (1072-1127)

Vua băng hà, con lên bảy tuổi (1072) Huý Càn Đức, miếu hiệu Nhân Tông Lý Đạo Thành được sắc phong Thái sự phụ chính để trông triều đình Đổi niên hiệu Thái Ninh năm Tý (1072) Bà buông rèm chính sự cùng nghe Tranh quyền bức tử Hoàng Phi Là Hoàng thái hậu đương thì họ Dương Lý Đạo Thành lên đường biên trấn (1073) Cũng chỉ vì can gián Linh Nhân Giết người nào có ăn năn Một rừng, hai hổ thiệt rằng khó thay Việc triều chính trong tay Thái hậu (1072) Nhân tiết xuân xuống chiếu tuyển sinh (1075) Lựa người bác học minh kinh Tam trường lều chỏng cho lưu danh với đời Lê Văn Thịnh tên ngời bảng hổ Được vời vào dạy dỗ cho vua Thăng dần lên chức thái sư (1085) Về sau tạo phản mưu đồ thí quân (1096) Gia nô Thịnh là dân Đại Lý Có thuật riêng kỳ bí quái chiêu Tưởng rằng áp đảo làm liều Nên chi suýt chết vì theo lũ này Lý Nhân Tông một tay thư pháp (1118) Nét rồng bay chữ khắc trên bia Minh Văn mấy vận Đường thi "Lãm sơn dạ yến" vườn khuya gảy đàn (1120) Nước thanh bình thắt bông kết tụi Khắp kinh thành mở hội hoa đăng Đàm thi, giữa buổi xuân quang Trong trời trắng xoá một màn tuyết rơi (1102) Để có người xiển dương văn hiến Lựa nhân tài hội tuyển chiêu sinh (1086) Học theo Khổng Mạnh thánh hiền Chuyên văn, luyện võ rạng danh nước nhà Quốc tử giám mở ra luật mới Cho những người biết chữ vào thêm So tài giỏi, kém phân minh Môn thi: tính toán, luật hình học riêng (1086) Mạc Hiễn Tích đề tên bảng yết Bổ làm quan học sĩ hàn lâm (1086) Về sau đi sứ mấy lần (1094) Thay vua yên vổ quan quân Chiêm Thành Cho lão thần được quyền ngồi tấu Trời vào thu, ban áo các quan Mùa xuân lập yến đãi đằng (1123) Vua quan cùng sống thân bằng với nhau Vua ra lệnh: giết trâu phạt trượng Đến mùa xuân không đốn chặt cây (1126) Cấm dùng gậy nhọn cầm tay Cùng đồ sắt thép kết bầy đánh nhau Để giao thông xây cầu, đắp lộ Sửa kinh thành những chỗ hư hao (1078) Đắp đê Cơ Xá thêm cao Để ngăn nước lụt tràn vào kinh đô Trong xây cất truyền cho nung ngói Để lợp nhà tránh khỏi thiên tai Hội đàm với sứ nước ngoài Định xong cương giới đất đai rõ ràng (1084) Vương An Thạch nghĩ rằng Đại Việt (1075) Bị Chiêm Thành đánh giết hết quân Bây giờ công phá một lần Chắc rằng chiến thắng sẽ nằm trong tay Vua Tống sai Lưu Di - Thẫm Khởi Ngầm dấy binh yễm tại Quế Châu Thuyền bè, quân dụng đưa vào Cấm dân buôn bán ra vào nước ta Biết ý đồ của nhà Bắc Tống Thường Kiệt cho làm tướng điều quân (1075) Tiến sang đánh trước Châu Khâm Châu Liêm cô thế đầu hàng quân ta Tướng Ung Châu tên là Tô Giám Cố thủ thành, không dám động quân Bốn mươi ngày cố cầm chân Cuối cùng lương cạn phải dâng nộp thành Ta bắt sống dân binh mười vạn Phá chiến hào san phẳng môn quan Làm cho dân Tống bàng hoàng Trước sức công phá dễ dàng của ta Vào tháng ba (1076), Tống cho Phủ Sứ Đến Chiêm Thành phủ dụ Nam Man Tống quân, Chân Lạp họp bàn Bao vây Đại Việt dọn đường tiến quân Chúng liên minh tạo xong thế trận (1076) Hai gọng kìm, dưới tấn đánh ngang Quách Quỳ Chiêu Thảo sứ quân Đem theo chín tướng, vài trăm chiến thuyền Lại cho thêm viên quan Triệu Tiết Làm Phó Tướng dồn hết quân sang Khí tài, lương thực sẵn sàng Lựa ngày xuất phát lên đường tấn công Lý Thường Kiệt chận sông Như Nguyệt (1076) Rải phục binh thề quyết tới cùng Đánh tan lũ giặc tàn hung Tả tơi vó ngựa, cong lưng chạy dài Tương truyền rằng lúc xây rào chắn Dọc theo sông để chống đại binh Thì nghe có tiếng trong đền Thần nhân Khiếu - Hát lời truyền như sau: "Nam quốc sơn hà Nam đế cư Tiệt nhiên định phận tại thiên thư Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư" Quả nhiên ứng nhiệm thiên cơ Dân ta đã đuổi kẻ thù bắc phương Lý Thường Kiệt giám quan trong Nội Lại là người danh nổi ngoài biên (1076) Nức tài người phá Tống bình Chiêm Chính người viết bản văn tuyên để đời Năm Giáp Thân ở nơi biên trấn (1104) Quân Chiêm Thành xâm lấn nước ta Vua Chiêm là Chế Ma Na Đem quân đòi lại đất nhà trước đây Vua vội sai tướng quân Thường Kiệt Trổ oai thần đuổi hết giặc Man Thu hồi toàn vẹn giang sơn Bắt Chiêm phải cống mấy năm một lần Lý Nhân Tông không con nối nghiệp Nuôi Dương Hoán để thế ngôi mình (1117) Hoán người đĩnh ngộ thông minh Phong làm thái tử thay mình mai sau Trong tiết thu vào năm Đinh Dậu (1117) Ngày qua đời thái hậu Ỷ Lan Tổ chức hoả táng quốc tang Chôn theo hầu gái, hoả đàn thiêu thân Nghe biên giới phỉ quân quấy nhiễu Vua vội vàng xuống chiếu viễn chinh Rợp trời cờ xí tinh binh Thảo ra kế hoạch tự mình điều quân Bến Thiên Thu lừng vang tiếng trống Đoàn chiến thuyền rẽ sóng vạch sương Đánh tan, bắt sống Nguỵ Bàng Dẹp yên các động dọc đường quan sơn Cho tịch thu bạc vàng, tơ lụa Cùng trâu dê, thóc lúa, bò heo Tù binh bắt được đem theo Vua tha không giết làm điều hiếu sinh Ngày cuối cùng biết mình sắp chết (1127) Vua nói rằng: "Bỏ việc xây lăng Lễ tang giản dị khiêm cần Giảm phần nghi lễ cho dân khỏi phiền Ta: nhiều năm đã lên nối nghiệp Nhiệm vụ thì chưa kịp làm xong Nay thời đến phút lâm chung Ta lo thái tử chưa thông việc triều Nhờ thái uý phải theo phò tá Coi Ấu Vương, trẫm đã giao cho Vì dân giữ vững cơ đồ Còn ta, lăng mộ đơn sơ nhẹ nhàng" Ngày vua băng sao sa sấm hiện Năm Đinh Mùi ở điện Vĩnh Quang (1127) Thái tử thọ lễ đăng quang Quỳ bên linh cữu đang quàng nơi đây Bỏ cõi đời nghìn thu vĩnh việt Gió lạnh lùng khi tiết đông sang Ngậm ngùi đi, ở lẽ thường Sáu ba năm ấy đoạn trường một phen (thọ 63 tuổi)