Lê Thế Tông hoàng đế (1573-1599)

Khi lên ngôi Duy Dân sáu tuổi Đổi niên hiệu Gia Thái đầu năm Việc binh cho đến việc dân Trịnh Tùng tự tác dần dần thay vua Xuống lệnh cho Hữu Liên, Đức Vị Đi rước về hoàng đế Anh Tông Gặp vua đang ở giữa đồng Xin ngài mau chóng để cùng hồi loan Đến nửa đường mưu toan bức hại (1573) Rồi phao vua sợ hãi quyên sinh Quần thần nghe được thất kinh Kể từ dạo đó triều đình mới yên Ơ Bắc triều nắm quyền cai trị Mậu Hợp xem mạch địa Thăng Long (1577) Sai quan dựng trại ngoài trong Mở khoa thi hội yên lòng thứ dân Năm Mậu Dần (1570) đốc binh Kính Điển Hội cùng quan Ngọc Liễn đem quân Đánh vào Thanh Hoá mấy lần Mặt trên phương Bắc chiếm gần châu Thu Mạc Kính Điển được vua yêu quý Là một người tài trí thông minh Với vua một mực trung thành Trong hàng tướng lãnh vang danh một thời (1580) Các quan khác xu thời hèn nhát Chỉ tham tiền, kiếm chác của dân Hợp thì dâm dục, bất nhân Bắc triều từ đó đến dần diệt vong Thành Thăng Long lần này tu bổ (1587) Sửa sang nhiều những chỗ hư hao Trồng tre chống giặc làm rào (1587) Đắp thêm luỹ đất còn cao hơn thành Hợp lại sai dựng đình xây điện Bày ra trò tiệc yến liên miên Mê người thiếu nữ: vợ Niên Lập mưu bức hại, dành riêng cho mình Bảy mươi năm chiến tranh Nam Bắc Nỗi kinh hoàng gieo rắc trong dân Ba mươi tám trận qua phân Nước non xơ xác muôn phần xót xa Năm Nhâm Thìn, mồng ba sau tết (1592) Dựng trai đàn, tiết chế Trịnh Tùng Nam giao lễ tế núi sông Cáo trời Bắc phạt rùng rùng tiến quân Sông Minh Giang, Trịnh Tùng vừa đến Cho dựng đồn bày trận trước tiên Lệnh ban không được thù riêng Nếu ai vi phạm luật riêng tử hình Quân đi nhanh qua sông Tô Lịch Đến Xạ Đôi vừa kịp qua sông Hẹn cùng mai đánh Thăng Long Cửa Tây thẳng tiến tấn công vào thành Ba cửa thành Nam Giao Cầu Gỗ Tướng Trần Phương coi chỗ tượng binh Dàn quân bố trận thật nhanh Cuốn cờ im trống nghi binh đợi giờ Qua Thiên Phái, qua đò Đoan Vĩ Lệnh xuất quân về phía cửa sông Đánh thượng lưu đuổi đến cùng Mạc quân tan vỡ, quốc công đầu hàng Tháng mười một, lập xuân vừa tới Mạc Mậu Hợp tiến thối lưỡng nan Bốn bề dày đặc quân Nam Quan binh nhà Mạc vỡ tan dần dần Quan tiết chế cho ban quân lệnh Nhắc binh lính phải tránh tối đa Kẻ nào phạm đến cửa nhà Cướp bóc hãm hiếp thì là giết ngay Quân Nam triều bao vây họ Mạc Bến Sa Thảo lấy được hàng nghìn Khí tài, lương thảo, chiến thuyền Rồi đem nhân nghĩa vỗ yên dân lành Vua nhà Mạc bỏ thành chạy trốn Đem tàn binh về trấn Hải Dương Trịnh Tùng đuổi đến Tranh Giang Dừng quân dựng trại, cắt đường về kinh Mạc Mậu Hợp một mình chạy lạc Bị dân binh bắt được trong chùa Trong khi đang giả làm sư Trói tay, bêu sống, dâng tù đóng đinh Mạc Kính Chỉ về miền Yên Quảng Còn tôn thất tản mạn khắp nơi Mười phần chết tám còn hai Xem như họ Mạc hết thời từ đây Thành Thăng Long cho xây sửa tạm Chỉ trong vòng một tháng làm xong Sắm bày xe cộ, nghi phong Thiết đài lễ đón Thế Tông ngự triều Ngày mười sáu cờ treo đại yến (1593) Vua ngồi trên chính điện khai triều Ban cho ơn trạch trước sau Đại xá thiên hạ buổi đầu trung hưng Còn họ Mạc cuối cùng bôn tẩu Lấy Bắc phương nương náu thân tàn Vào năm Đinh Hợi được dân (1527) Đến năm Quý Hợi mất luôn chính quyền (1623) Sáu bảy năm Đăng Dung xưng đế Tiếm ngôi trời quốc thể hưng vong Cháu con nay phải long đong Năm đời vua Mạc cuối cùng chuyển qua Lật trang qua Nguyễn Hoàng thống lĩnh (1593) Đem thuỷ binh bình định Kính Chương Dồn cho quân Mạc hết đường Lấy thêm các xứ Hải Dương, Đại Đồng Mạc Ngọc Liễn lâm chung hấp hối (1594) Bản chúc thư trăn trối thế này: "Vận nhà Mạc hết từ nay Họ Lê hưng phục chuyển xoay số trời Chớ nên mời Minh vào xứ sở Để dân ta đau khổ lầm than Tội này lớn lắm khó bàn Ngươi nên nhớ lấy để răn mọi người" Rất nhiều nơi mất mùa năm đó Dân Hải Dương chết đói quá cao (1594) Người ta ăn thịt lẫn nhau Ngoài đường xác chết gối đầu giơ xương (1595) Quân trộm cướp nhiễu nhương nhiều chỗ (1595-1596) Chúng đốt nhà cướp của lương dân Tình hình xã hội bất an Vua Lê, chúa Trịnh mải đang tranh giành Vua nhà Minh nhiều lần sai sứ Mang điệp văn qua cửa Nam Giao (1596) Đòi vua hội khán sang chầu Dây dưa thất hẹn trước sau hai lần Phùng Khắc Khoan bổ làm chánh sứ (1597) Đi mấy tháng mới tới Yên Kinh Gặp ngày Vạn Thọ vua Minh Thảo ngay một tập thơ trình vua xem Vua Minh khen tập thơ Vạn Thọ Xuống lệnh truyền cho thợ khắc in Lại sai sứ giả Triều Tiên Viết lời đề tựa nói thêm mấy điều Năm Mậu Tuất (1598) có nhiều thay đổi Thăng Trịnh Tùng lên tới quận công Nguyễn Hoàng dụng kế thuỷ quân Đánh tan thuyền Mạc ở gần Hải Dương Lê Thế Tông lại băng sau đó (1599) Ở ngôi vua hăm bảy năm trời Quyền hành đã được người coi Đã vua còn chúa, thói đời mỉa mai