Lê Thái Tổ hoàng đế (1428-1433)

Năm Mậu Tuất truyền đi các lộ (1418) Rằng Lam Sơn Lê Lợi dấy binh Muôn người nhất loạt tôn vinh Đưa làm chủ tướng "Diệt Minh" báo thù Ơ dưới cờ, anh hùng hào kiệt Cùng một lòng thề quyết đánh tan Lũ quân xâm lược hung tàn Giành nền độc lập giang sơn của mình Kể từ đó dồn binh tích thảo Gởi truyền đơn bá cáo khắp nơi Anh hùng hội tại Lũng Nhai (1419) Chung lòng giết lũ giặc trời cứu dân Trận đầu tiên dàn quân Lạc Thuỷ Đánh Mã Kỳ như thể chẻ tre Quân lương khí giới thu về Ba ngàn xác giặc đầu lìa khỏi thân Tên Lý Bân đem quân lùng sục (1418) Bị Vương cho mai phục dọc đường Bắn tên, giặc chết, vô vàn Hoảng hồn vội rút binh lương chạy về Giặc kiệt quệ khó bề chống đỡ Dân thừa cơ từ đó nổi lên Cùng nhau tiến đánh ngày đêm Thượng thư Hoàng Phúc phải xin hồi triều (1420) Giặc đóng đâu, dân theo ở đấy Như tàng hình, lúc thấy lúc không Hở ra, giặc bị tấn công Tham mưu Trần Trí buộc lòng rút lui (1421) Người Ai Lao, quân vài ba vạn (1421) Cùng trăm voi giả dạng theo ta Vào trong doanh trại chung nhà Nửa đêm bất ý nổ ra phá thành Vua đích thân chỉ huy cự chiến Giữa trận tiền vung kiếm dẹp tan Ai Lao sợ quá chạy luôn Quân ta đuổi đến Lưu Sơn mới về Năm Nhâm Dần (1422) nhằm khi tháng Chạp Người Ai Lao hẹn gặp quân Minh Hợp tung làm thế liên minh Đông Tây giáp lại quyết tình diệt ta Vua xuống lệnh xông ra đánh mạnh Cho tiến quân một cánh mở đường Hậu quân rút khỏi chiến trường Rồi quay bọc hậu tìm phương đánh vào Quân Ai Lao không ngờ phản kích Viện binh giặc nằm tít ngoài xa Mã Kỳ, Trần Trí xin ta Tạm thời đình chiến vờ qua lúc này Núi Chí Linh đồn xây lán dựng Hai tháng trời gần cạn quân lương Giết voi và ngựa đỡ lòng (1422) Mà quân kháng chiến vẫn không nản lòng Rồi dùng voi tấn công đột ngột Đánh Đa Căng, Nhữ Hốt thoát thân (1424) Nhà Minh sai trả Lê Trăn Xin ta ngừng chiến rút quân, trá hàng Tướng Lam Sơn: Lê Hào, Lê Lĩnh Với đội hình quân lính ngàn tên Nhằm khi Lê Thạch xông lên Chẳng may lọt hố chông ghim vào người Bảo Lê Ngân, vua sai Lê Liệt Đường tắt đi vây xiết Đỗ Gia Phục binh Bồ Ải quân ta (1424) Dưới quyền Lê Sát đánh ba hôm liền Lấy thêm quân vua truyền vây hãm (1425) Thành Nghệ An cùng quẫn lâu nay Tướng giặc Trần Trí khoanh tay Bèn cho đóng kín đợi ngày viện binh Vây Tân Bình giao cho Lê Nỗ (1425) Cùng Trần Nảo đánh tới Hoá Châu Vùng đất Thuận Hoá đã lâu Dưới ách thống trị, nay vào tay ta Cho chia quân làm ba mũi nhọn (1426) Hai đạo dùng giữ chốn biên cương Chặn binh Lưỡng Quảng tiến sang Khởi đầu bắc tiến quyết dành lại dân Giặc ở thành Đông Quan nao núng Tướng Lý An, Phương Chính chạy về Bàn cùng Trần Trí rút đi Tây Đô khốn đốn coi bề nguy nan Để giải vây mấy làng phụ cận Quanh Đông Quan giặc vẫn cầm chân Nghĩa quân vây xiết lại dần Giết Sâm và Đại ở gần cầu Nhân Quân viện binh của Vương An Lão Bị Lê Khả áp đảo tơi bời Giết đi hơn một nghìn người Tàn quân còn lại chạy dài qua sông Vào mùa đông trong năm Bính Ngọ (1426) Vua nhà Minh cho cử Vương Thông Ngã Vân Nam, thẳng đến sông Thêm quân ba vạn đi cùng Mã Anh Sông Yên Nguyệt vây quanh quân giặc Giết Trần Hiệp đón bắt Vương Thông Giặc Minh chết đuối đầy dòng Chém tên Lý Lượng bắt chừng vạn tên Cho tiến lên đuổi theo Phương Chính Bọn Mã Kỳ cố tránh thoát đi Ta thu quân khí bộn bề Vương Thông thoát dược chạy về Đông Quan Bình Dịnh Vương chọn nơi Phù Liệt Đặt bản doanh trực tiếp chỉ huy Đông Đô bốn đạo phân đi Đặt quan văn võ dễ bề điều quân Vương tìm được họ Trần tên Cảo Lập làm vua bố cáo trong dân Triện ghi danh tính rõ ràng Hiệu là Thiên Khánh ngang hàng đế vương Giặc bị vây lâm đường khốn quẩn Ơ nhiều nơi chúng dẫn ra hàng Vương Thông mong được bảo toàn Sai đưa thư đến tính toan nghị hoà Vua bằng lòng ban ra quân lệnh Cho từng đoàn binh lính người Minh Mau mau tập hợp về dinh Giải trừ vũ khí Yên Kinh cho về Vương Thông nghe lời tên phản quốc (1426) Nên đem lòng ngờ vực quân ta Đắp thêm thành luỹ để mà Đợi binh tiếp viện sẽ qua cứu mình Giận giặc Minh đã không thành thật Lại sai người bí mật mang thư Xin binh cứu viện bây giờ Nên vua quyết định đánh cho tan hàng Bản doanh nơi Đông Quan đối mặt Địch và ta chỉ cách sông Lô Truyền cho Nguyễn Trãi đại phu Dự bàn việc thảo một tờ chiêu an Giặc nhiều nơi ra hàng đồng loạt Tướng nhà Minh hoảng hốt vô cùng Lấy Thị Cầu, chiếm Tam Giang Diễn Châu cùng với Nghệ An quy hàng An viễn hầu Liễu Thăng xuất trận (1427) Đem theo cùng mười vạn quân binh Tham tướng Bảo Định, Lương Minh Đô đốc Thôi Tụ cùng mình kéo sang Tướng chinh Nam quốc công Mộc Thạnh Năm vạn quân một cánh tiến qua Đánh vào cửa ải Lê Hoa Dừng chân nghe ngóng lấy đà tấn công Còn Liễu Thăng vượt vòng Pha Luỹ Quân Lê Lựu lùi giữ Ải Lưu Kế sách ta đã lập mưu Chỉ vài ba trận giả đò thua to Liễu Thăng cho đại quân đánh thốc Lọt vào vòng mai phục của ta Bốn bên pháo lệnh nổ ra Quân Minh tháo chạy kêu la rần trời Chém Liễu Thăng ở đồi Yên Ngựa (1427) Đem bêu đầu trước giữa ba quân Lương Minh, Lý Khánh lùi dần Cuối cùng tử trận ở gần Chí Linh Ngày mười lăm, quân Minh đại bại (1427) Trói Hoàng Phúc, Thôi Tụ dẫn đi Ta thu ấn bạc, châu phê Hổ phù chiến khí đem về Đông Quan Ở Vân Nam, tướng già Mộc Thạnh Thấy rùng mình trước cảnh Liễu Thăng Vội vàng bỏ cả ba quân Một mình một ngựa chạy băng trốn về Ở Đông Quan giặc nghe đại bại Vội vàng đem dâng sớ xin hoà Tức tốc sai sứ mang qua Xin vua mở lượng hải hà tha cho Vua xuống lệnh trả tù về trước Cấp bạc tiền, gạo nước, quân lương Cho thuyền, cấp ngựa sẵn sàng Lấy điều nhân nghĩa dạy quân giặc tàu Cho Phương Chính bắt đầu về trước (1427) Còn Mã Kỳ thì được theo sau Hoàng Phúc, Sơn Thọ lao xao Xốc xếch quần áo dắt nhau trở về Trước khi đi, đến nơi lạy tạ Bình Định Vương trước cửa hành dinh Vua ta khuyên nhủ giặc Minh Từ đây, đừng dại chiến tranh với nguời Bậc quân tử ở đời hiếm có Vua và Thông luận cổ suy kim Trước thù, nay lại hàn huyên Cùng nhau giải mối thù hiềm từ lâu Uống cạn bầu, chuyện trò tới sáng Nghĩa hiếu hoà chuyện vãn với nhau Vua sai đem rượu, đưa trâu Khôn ngoan đáng bậc ngoại giao tuyệt vời Năm Mậu Thân, lên ngôi hoàng đế (1428) Dời đô về ở phía Đông Kinh Thuận Thiên niên hiệu chính danh Đặt tên Đại Việt, sử xanh muôn đời Vua cùng người nghị bàn việc nước Luận tội công cho được phân minh (1429) Lại sai Nguyễn Trãi dâng lên "Bình Ngô đại cáo" để truyền trong dân (1428) Bản tuyên ngôn được rao khắp nước Cho thần dân biết được ý vua Nước nhà độc lập bấy giờ Thái bình thịnh trị cơ đồ phục hưng Trong tận cùng trái tim vua nói: (Lược dẫn Bình Ngô đại cáo) Xuống chiếu sai biểu dương sĩ tử Khuyến khích dân tiến cử nhân tài (1429) Lắng nghe can gián của người Lúc bàn việc nước dẫn lời thánh nhân Với thuộc cấp định công phong tước Chia ba bậc, phẩm trật rõ ràng Kê khai tài sản cá nhân Sổ điền, sổ bộ, chia ban mà làm (1430) Vua xuống chiếu truyền quan văn võ Họp bàn về quy củ bạc tiền (1431) Không vì ưa thích ý riêng Mà đem áp đặt lấy quyền bắt dân Sai giết hết những quân phản nghịch Giúp giặc làm những việc ác ôn Đã không sửa lại lỗi lầm Tụ bè kết đảng ngấm ngầm âm mưu Sai tịch thu gia tư những kẻ Làm lắm điều quốc tệ gia vong Như là Nhữ Hốt, Văn Phong Như tên Sùng, Lễ, tên Trung, tên Tồn Vua giết oan quan Phạm Văn Xảo (1430) Cũng như là Trần Cảo trước đây (1428) Cũng như Nguyên Hãn sau này Vì nghi bội phản giết ngay mấy người Giết tư mã Lê Lai vì cậy (1427) Có chiến công nói bậy khinh nhờn Tịch thu tiền của gia trang Chém ngay những kẻ bán buôn trữ hàng Vua làm sách "Lam Sơn thực lục" Chép lịch triều từ lúc khởi binh Viết lên sự nghiệp kháng Minh Ghi công chiến sĩ vô danh muôn đời Vua lại sai xây cung Vạn Thọ (1428) Chế tạo thêm chiến cụ, thuyền bè Đúc tiền, biểu chế phục nghi Định ra ấn tín, quốc huy rõ ràng Năm Quý Sửu thượng tuần tháng tám (1433) Vua băng hà chính tẩm Đông Kinh Là người áo vải xuất chinh Mười năm ròng rã kháng Minh phục thù Khi cõi bờ không còn bóng giặc Ngài chăm lo việc nước việc dân Chỉnh tu luật pháp dần dần Mở mang trường học gương chân thánh hiền (1428) Ngoài chống giặc, trong yên vận nước Chuyện áo cơm lo trước cho dân Lam Sơn thực lục tự thân Viết lên quan điểm trị dân rõ ràng