Khải Định hoàng đế (1916-1925)

Giặc Pháp đày Duy Tân hoàng đế Đưa Bửu Đảo lên thế ngôi vua Đấy là Khải Định được cho Vì ông thân Pháp, về hùa với Tây Khi lên ngôi trên ba mươi tuổi Vợ thì nhiều, lại nỗi... không con Ưa dùng thuốc phiện là hơn... Thân hình bạc nhược gầy còm thảm thương Ngồi trên ngai dung nhan giống hệt Theo nhà văn Somerset Maugham Trông như pho tượng bằng đồng Người không tình cảm, lạnh lùng vô tri Năm Nhâm Tuất (1922) vua đi sang Pháp Dự hội chợ ở tận Marseille Công du tiêu phí vung tay Hết tiền quốc khố, phải xoay thêm vàng Nhân làm lễ tứ tuần đại khánh Thông báo cho bá tánh miền Trung Bắt dân vàng bạc chúc mừng Dẫu là sinh nhật chỉ tròn bốn mươi Vua bù nhìn ở nơi đất Huế Bày lắm trò khiến để người chê Chê cười chưởi lũ tay sai Cúi đầu làm mọi cho loài ngoại xâm Có một bài tự thân bút ký Viết về chuyện quốc thể an nguy Xử oan vua cũng châu phê Vài điều lặt vặt nhiều khi buồn cười Vua lại sai xây lăng Khải Định Lo cho mình hậu tính mai sau Kiến trúc trong bản sơ đồ Nửa Âu nửa Á làm cho khác người Làng Ngọc Điền nằm ngay Nghệ Tĩnh Phạm Hồng Thái sinh quán ở đây Cha làm Huấn Đạo nơi này Là người chống Pháp trong thời Cần Vương Theo tấm gương vì dân vì nước Chàng thanh niên dấn bước ra đi Sá gì một thuở chia ly Sá chi một chút nữ nhi thương tình Đường cách mạng thênh thênh phía trước Phải làm cho dân được ấm no Phải dùng bạo lực mà đo Ra tay giết sạch kẻ thù mà thôi Đã bôn ba chân trời góc bể Khi Trường Sơn, khi đất Thái Lan Xuống tàu ra Thái Bình Dương Ghé vào Thượng Hải, theo đường Quảng Châu Ở Quảng Châu, gặp Hồ Tùng Mậu Cùng bạn bè, qua thấu Đông Kinh Chủ trương cổ động tuyên truyền Vào sâu trong giới thanh niên bên ngoài "Tâm Tâm xã" là nơi hội quán Chỗ cho người cách mạng vào ra Xiển dương tư tưởng quốc gia Chủ trương bạo động vẫn là ưu tiên Tin toàn quyền Đông Dương vừa đến Lệnh ám sát được tiến hành ngay Phạm Hồng Thái nhận việc này Diệt tên đầu sỏ cho người biết ta Tựa Kinh Kha lên đường quyết tử Ông ngấm ngầm theo dõi Merlin Theo từ Thượng Hải theo lên Đông Kinh quay lại, ghé miền Quảng Châu Một buổi lễ ngoại giao đại yến Nằm ở phố Sa Diện, Tô Châu Đội lốt ký giả lọt vào Liệng bom giết lũ cầm đầu thực dân Tiếng bom nổ vô vàn dữ dội Là tuyên ngôn đối với thực dân Rằng bây đã đến ngày tàn Chính sách thuộc địa chẳng còn bao lâu Phạm Hồng Thái đi vào lịch sử Làm tròn xong nghĩa vụ vinh quang Là người liệt sĩ Việt Nam Vong thân vị quốc nêu gương cho đời Hoàng Hoa Cương là nơi an nghĩ Người anh hùng khí tiết ngàn năm Tổ quốc đền nợ tri âm Hy sinh tính mạng gieo mầm tự do Năm Ất Sửu (1925) vì lo vận nước Phan Châu Trinh tuy sức đã tàn Vẫn còn gắng soạn diễn văn Bàn về đạo đức Đông Tây cùng người Vốn là người nặng tình dân chủ Quyết đưa ra tranh thủ vấn đề Quốc gia sở dĩ vận suy Cũng vì chuyên chế, cũng vì ngu dân Cần bỏ kiểu tự thân cổ hủ Giảm bớt đi lối cũ từ chương Phải đem khoa học vào trường Dạy cho bọn trẻ biết đường văn minh Phan Bội Châu nhân danh công lý Lên án Tây, lũ quỷ thực dân Vì sao dân phải hờn căm? Vì sao dân đói, dân than mọi bề? Trong điều trần, ông quy trách nhiệm Chính bọn Tây đã biến nước này Thành nơi địa ngục đoạ đày Là nơi quân phiệt ra tay làm giàu Kêu gọi dân mau mau đổi mới Việc trị nước cần phải canh tân Đập tan đế quốc thực dân Giành quyền tự chủ non sông về mình Bọn đương quyền mang ông ra xử Quyết dưa ông xữ tử làm gương Đâu ngờ dân Việt kiên cuờng Đấu tranh chống lại xuống đường hô vang Viên toàn quyền Đông Dương mới đổi Trước cuồng phong phản đối, dân ta Nhằm lúc Khải Định băng hà Varenne đành phải cho qua việc này Vua Khải Định một người lãnh cảm Việc ái ân khó được quan tâm Hưởng dương chưa tới bốn lăm Một tay bạc nhược khổ dâm cả đời