Đề Thám - Nghĩa quân Yên Thế

Hùm Yên Thế dụng binh du kích Đòn bất ngờ, đón địch sau lưng Khiến cho giặc Pháp vô cùng Hoang mang lo sợ khó lòng ngồi yên Verlesco làm tay thuyết khách Lên Yên Thế tìm cách nghị hoà Thư đưa, Đề Thám xem qua Ông ta chấp thuận, quân ta đang còn Lực lượng ta hiện đang yếu thế Cần kiện toàn vị trí đóng quân Muốn nhanh cần có thời gian Để quân luyên tập vững vàng mới hay Nếu đánh mãi lâu ngày lực cạn Ắt phải cần tính toán điều nghiên Tương quan giữa địch và mình Tạm thời hoà hoãn dưỡng binh, bố phòng Bọn giặc Pháp đem lòng tráo trở Mới hai năm đã trổ mòi ra Điều binh định đánh quân ta Ý đồ của địch lộ ra nguyên hình Chia hai đội, tách riêng chủ lực Diệt chốt đồn, cắt đứt giao liên Đón đường phục kích triền miên Lần này Pháp lại đòi xin giảng hoà Mười năm rồi can qua, hưu chiến Ông đã có điều kiện hưng binh Chinh quy sắp xếp đội hình Vạch ra chiến thuật giúp mình thành công Đánh Nghĩa Hưng cho người tổ chức Cài quân vào khu vực Thăng Long Bỏ ngay độc dược vào trong Thức ăn của giặc, giết chung cả nghìn Vụ đầu độc gây nên chấn động Từ Nam triều cho đến Paris Pháp cho thống sứ Bắc Kỳ Điều tra, tiếp gởi quân đi tiễu trừ Quân vạn rưỡi (15.000) chia từ nhiều ngả Tổng chỉ huy đại tá Batay Lê Hoan theo cánh phía tây Tiến vào Yên Thế bao vây khắp vùng Hơn một năm tấn công cứ điểm Phía nghĩa quân quyền biến khôn lường Bám đất, chống trả đối phương Về sau thế cạn tìm đường rút lui Đám dân binh lần hồi tan rã Vũ khí ta thì quá thô sơ Cạn lương, hết đạn bấy giờ Ông cho giải tán để chờ thời cơ Ba vạn Franc thưởng cho ai bắt Hoặc kẻ nào dụ được ông ta Tam Kỳ mưu hiểm dò la Bắn ngay chủ tướng, thực là khốn thay! Dùng ngòi bút để thay vũ khí Mặt trận này khiếp vía thực dân Lột trần mặt nạ dã nhân Quốc hồn, nghĩa nước góp phần xướng lên Làng Vị Xuyên có người mặt trái Đỗ tú tài tên gọi Tú Xương Nho sinh gặp buổi nhiễu nhương Giặc đang dày xéo quê hương của mình Dùng ngòi bút tài tình độc đáo Vẽ cảnh đời soi thấu dã tâm Của tuồng quan lại thực dân Buông lời trào phúng tả chân giễu đời: "Một đàn thằng ngỏng đứng mà trông Nó đỗ khoa này có sướng không Trên ghế, bà đầm nhoi đít vịt Dưới sân, ông cử ngỏng đầu rồng" "Tri phủ Xuân Thường được mấy niên Nhờ trời hạt ấy vẫn bình yên Chữ Y, chữ Chiếu không phê đến Ông chỉ phê ngay một chữ Tiền" Phê bình thế sự đảo điên Bóc trần tất cả tim đen bọn này Phan Bội Châu ở ngay Nghệ Tĩnh Năm Quý Mão (1903) yết kiến Phúc Dân Cùng nhau tính chuyện nghĩa nhân Đông Du khơi dậy tiếng gần đồn xa Đưa Cường Để đi qua Hương Cảng Đến Phù Tang tới mạn Hoành Tân Học sinh trong nước đưa lần Sang qua Nhật Bản học dần từng môn Từ chính trị, việc quân, kỹ thuật Đào tạo sao cho thật tới nơi Để mai đất nước cần người Có ngay trù bị có người chuyên môn Nhưng Nhật Bản thông đồng với Pháp NămTân Dậu (1909) giải tán Đông Du Trục xuất ngay vị cầm đầu Tiên sinh đành phải lao đao một thời Vị thủ lĩnh thành người thất thế Pháp nhờ tay đế chế Trung Hoa Bắt người khi tạt ngang qua Quảng Châu Trung Quốc, đưa ra hầu toà Ở trong nước vua ta Thành Thái Đã ra mặt chống lại bọn Tây Sĩ phu trong nước chung tay Hô hào dân chúng tẩy chay lũ này Trước bối cảnh quá gay như thế Pháp chọn đường hạ bệ vua ta Đôi lần Thành Thái nói ra Trong khi ngự bến Bắc Hà thăm dân: "Cầm Hồ đoạt sáo nhân an tại Thuỳ vị giang sơn tiểu uế tinh" Câu này làm Pháp giật mình Buộc vua thoái vị, ngôi dành cho con