Quang Dũng Bùi Đình Diệm ♂

Thơ » Việt Nam

Quang Dũng (1921 - 13/10/1988) tên thật vốn là Bùi Đình Dậu nhưng về sau bố đổi thành Bùi Đình Diệm vì tên Dậu trùng với một người trong họ, sinh tại làng Phượng Trì, huyện Đan Phượng, tỉnh Sơn Tây (nay thuộc Hà Nội), mất tại Hà Nội. Thuở nhỏ, ông học trường làng, khi 7 tuổi lên Hà Nội học. Sau khi tốt nghiệp Trường Sư phạm Hà Nội, năm 20 tuổi ông thoát ly gia đình dạy tư thục cho Trường trung học Philippe Petain, viết báo, dịch thuật và hoạt động về mỹ thuật tại Hà Nội. Quang Dũng tham gia hoạt động cách mạng từ trước Khởi nghĩa Tháng Tám. Khi tổng khởi nghĩa 19-8-1945 thành công, ông được cử làm phái viên phòng Quân vụ Bắc bộ. Những ngày đầu kháng chiến, ông tham gia lấy vũ khí của địch, cất giấu máy móc quân sự, đi các địa phương tìm mua vũ khí cho cách mạng. Năm 1946, ông làm chính trị viên Đại đội vệ binh Chiến khu II, được cử đi học lớp bổ túc quân sự ở Tông, Sơn Tây (khoá 1 Trường Võ bị Trần Quốc Tuấn, nay là Đại học Trần Quốc Tuấn). Cuối xuân 1947, ông gia nhập đoàn quân Tây Tiến với cấp bậc Phó đoàn Vũ trang tuyên truyền Lào-Việt biên khu Tây Tiến, Đại đội trưởng Đại đội Vũ trang Trung đoàn 52, trưởng tiểu ban tuyên truyền Trung đoàn 52. Sau một thời gian làm nhiệm vụ phối hợp với bộ đội Pa-thét Lào bảo vệ biên giới Lào-Việt, ông cùng đơn vị trở lại Việt Nam. Ít lâu sau, Quang Dũng chuyển sang làm trưởng đoàn Văn nghệ quân đội Liên khu III. Cho đến khi kết thúc cuộc kháng chiến chống Pháp, ông tham gia các công tác: giảng viên lớp bổ túc văn hoá cán bộ quân sự Bộ Tư lệnh quân khu III, biên tập viên Trường Hoa ngữ của khu III, cán bộ an dưỡng đường Trung đoàn 34, giảng dạy vạn vật và văn học thuộc Công đoàn giáo dục Đông Sơn Liên khu IV (Thanh Hoá). Hoà bình lập lại, Quang Dũng làm biên tập viên báo Văn nghệ rồi biên tập viên NXB Văn học. Năm 1957, ông được kết nạp làm Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam. Ông cũng bị gửi đi chỉnh huấn sau vụ Nhân văn giai phẩm, và lui về ẩn thân. Nghỉ hưu năm 1978 chưa được bao lâu, ông lên đường đi vào khu kinh tế mới người Hà Nội ở Lâm Đồng - Đà Lạt và Tây Nguyên (năm 1981) với mong muốn sẽ có những bút ký sống động về sự đổi thay của vùng đất này. Cũng thời gian này, bệnh huyết áp cao và thấp khớp tái phát. Sau bốn năm trở bệnh, ông từ trần tại Hà Nội. Quang Dũng đi nhiều, viết nhiều, vừa cầm súng, vừa cầm bút. Từ cuộc sống riêng đến tác phẩm của ông biểu hiện một cá tính, một phong cách nghệ, sĩ độc đáo. Ông làm thơ, viết văn xuôi, vẽ tranh, làm nhạc, trong lĩnh vực nào cũng có những thành tựu đáng kể. Nhiều tác phẩm của ông được dịch và xuất bản ở nước ngoài. Quang Dũng là người rất hiền từ, chan chứa tình người như đã thể hiện qua những bài thơ vừa hào hùng, vừa lãng mạn của ông. Ông có nhiều tác phẩm được lan truyền rộng rãi như Đôi mắt người Sơn Tây (Hoa thanh bình), Đôi bờ, Tây Tiến, Những làng đi qua,... Nhạc sĩ Phạm Đình Chương đã phổ nhạc bài Đôi mắt người Sơn Tây. Trong kháng chiến, ông cũng tham dự một cuộc triển lãm hội hoạ với một bức tranh tựa đề Gốc bàng. Ông cũng soạn nhạc, bài hát Ba Vì được dân chúng trong vùng kháng chiến hát trong nhiều năm:

Ba Vì mờ cao Làn sương chiều xa buông Gió về hương ngát thơm Đưa hồn về đâu?

Tác phẩm: - Mùa hoa gạo (tập truyện ngắn, 1950) - Đường lên Châu Thuận (bút ký, NXB Văn nghệ, 1955) - Bài thơ Sông Hồng (truyện thơ, NXB Văn nghệ, 1956) - Rừng biển quê hương (thơ, Trần Lê Văn, Quang Dũng, NXB Hội nhà văn, 1958) - Rừng về xuôi (bút ký, NXB Văn học, 1964) - Nhà đồi (truyện ký, NXB Văn học, 1970) - Mây đầu ô (thơ, Trần Lê Văn giới thiệu, NXB Tác phẩm mới, 1986) Giải thưởng: - Huân chương Chiến thắng hạng ba - Huy chương Kháng chiến hạng nhất - Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật (đợt một) cho tác phẩm Mây đầu ô (thơ) và Nhà đồi (bút ký)

Danh sách bài thơ