XIV. Hoà tan dặm trường

Bức thứ mười bốn: (Ngô Khôi tới dâng Kim Trọng đôi chim Đại Hồi, nhờ vậy Vương Quan đã tìm đuợc tung tích Hồ Ông (Thầy học của Kim, Quan, Kiều) - Dòng dõi Hồ Quý Ly (Việt Nam) – lưu lạc bên Tàu, là một học giả chủ truơng "Tri Hoà Hành Hoá") Guồng tơ nhật nguyệt mênh mang Cuốn hồng sương núi, phơi vàng xuân hoa Lưng trời lác đác chim qua Cánh theo gió ấm thiết tha tìm về (1420) Mây bay lả nét thơ đề Núi xanh thiên bút ngọn kề nghiên suơng Lầu cong mái đậm nắng vương Tiếng chim trong cụm hải đường xôn xao Huyện đường khuất giữa ngàn đào Đì đùng pháo nổ, ngạt ngào trầm xông Cúc vàng nở ngát hiên đông Mây trời cỏ đất mênh mông một màu Họ hàng đoàn tụ bên nhau Nhìn đàn trẻ nhỏ trước sau một bầy (1430) Ngày xuân mới gặp nhau đây Vương, Kim ngồi dưới tàng cây thưởng trà Chuyện gần rồi đến chuyện xa Tấm lòng hồi tưởng quê nhà đinh ninh Hai ta như bóng theo hình Leo lên cành bưởi luận bình văn thơ Nhân khi Thầy mải cuộc cờ Trốn trường ra tắm bên bờ Bảo Giang Qua nương bẻ trộm mía vàng Ăn xong nhặt sỏi bên đàng ném nhau (1440) Trở về nhận bốn roi đau Thế rồi lại trốn đi câu như thường Trong mình, giấu mấy nén hương Ghé vào bãi mộ bên đường phụ ma Sườn đồi đuổi bắt reo ca Buông diều cánh cốc la đà bay lên Trèo cây đa, bắt sáo đen Móc nhằm hang rắn một phen hoảng hồn Mùa đông rủ chó săn chồn Xuống khe đơm cá, lên cồn bẫy chim (1450) Bạn xưa còn nhớ như in Bây giờ ai biết bóng chim cuối trời Mùa nào chẳng có thú chơi Ngày nào chẳng đứng nghe lời rầy la *** Sau lưng có tiếng hầu nha Xin đưa một kẻ vào là Ngô Khôi Dâng lên cặp chim Đại Hồi Lông tơ như thể phấn nhồi tuyết vương Quả là báu vật lạ thường Tên Khôi khép nép bên tường trình thưa (1460) Rằng con từ độ ơn nhờ Thượng quan minh xét, bao giờ dám quên Đoái thương đến phận dân hèn Tha về phụng dưỡng mẹ hiền sắt son Đức tày vạn biển nghìn non Dù cho sông cạn đá mòn không phai Quê nhà có ngọn Thiên Thai Đỉnh cao chót vót là đài Thông Linh Có hang Thánh Hoá, Tâm Bình Bên chùa Non Nước cảnh tình thanh u (1470) Có Thầy ở nước Đại Ngu Là Hồ ẩn sĩ dật cư chốn này Tổ tiên lưu lạc qua đây Cố hương cách mấy trùng mây quan hà Sống cùng ái nữ hiền hoà Sắc tài đôi vẻ tên là Ẩn Lan Sớm trưa cung cửi tầm tang Xuống khe giặt lụa, lên ngàn dạo chơi *** Vương, Kim vừa thoáng nghe lời Nhìn nhau xúc động bồi hồi - Thầy xưa! (1480) Bao năm đằng đẵng ai ngờ Mây còn quyện núi, nước chưa qua cầu Vương truyền: Người hãy trình mau Tiểu thư còn biết hiệu "Sầu Hoa Dung"? *** Họ Ngô xiết đỗi lạ lùng Quan đây, Thầy đó hẳn chung họ hàng Bẩm quan quả đúng hiệu nàng Người còn tôn bậc chúa lan tuyệt trần *** Hai chàng nghe nói tần ngần Mỗi lời như dẫn xa dần vào mơ (1490) Mái trường cỏ lợp đơn sơ Xanh xanh ngõ trúc, ơ hờ then hoa "Làm Nên Hoá, Biết Nên Hoà" Chủ trương, riêng phải học gia kinh quyền Điều Thân, Tịnh Ý, Hoàn Nguyên Hoà vào xã hội, thiên nhiên đổi dời Tình thương, lẽ sáng thông ngời Giúp người Tự Chỉnh giữa đời ngăn che Lời Thầy khuyên nhủ răn đe Khi ngồi luyện tập, khi nghe văn bình (1500) Đạo trương thắm thiết ân tình Bao năm tấc dạ in hình chưa phai *** Khôi rằng: Như loại chim này Tuy là dã điểu – lại hay nghĩa nghì Theo nàng – đuổi cũng không đi "Lý – Trần – Lê" hót vân vi núi ngàn *** Lâng lâng như suối reo đàn Tưởng lời non nước hoà tan dặm trường Từ nghe Lan hát trên nương Đôi chim từ bỏ non sương theo cùng (1510) Suốt ngày như bạn vui chung Tiếng chim hoà vọng một vùng non xanh Thế rồi kết tổ trên cành Thời gian thoắt đã nở thành một đôi Nàng đặt tên chim Đại Hồi Ngày ngày tung cánh trong nôi mây hồng Con thường hầu hạ Hồ Ông Lên non hái thuốc, câu sông buông thuyền Tập tành chút ít bút nghiên Thảnh thơi riêng cõi uyên tuyền qua mau (1520) Đói no bữa cháo bữa rau Nửa nuôi thân mẫu, nửa hầu Tôn sư Từ ngày hoạ đến chẳng ngờ Duyên may gặp cửa quan, nhờ lượng trên Cho về phụng duỡng mẹ hiền Ơn cao lòng những mong đền một mai Nhân khi kể đến danh ngài Ẩn Lan gửi tặng chim này lễ xuân Gọi là báo đáp đôi phần Rạng soi thánh đạo trị dân an hoà (1530) *** Kim truyền: Heo hút non xa Dùi mài kinh sử được là quý hơn Vị gì lặn lội xuyên sơn Qua đây đền đáp chút ơn bình thường Mẹ già sớm móc chiều sương Lỡ khi nắng gió bất thường, chớ khinh Sinh thành ân nghĩa cho mình Còn ta chút lượng hiếu sinh đáng gì Nghỉ chân dăm bữa – rồi đi Cho ta gửi chút quà về núi Đông (1540)