漢皇重色思傾國，
御宇多年求不得。
楊家有女初長成，
養在深閨人未識。
天生麗質難自棄，
一朝選在君王側。
回眸一笑百媚生，
六宮粉黛無顏色。
春寒賜浴華清池，
溫泉水滑洗凝脂。
侍兒扶起嬌無力，
始是新承恩澤時。
雲鬢花顏金步搖，
芙蓉帳暖度春宵。
春宵苦短日高起，
從此君王不早朝。
承歡侍宴無閑暇，
春從春遊夜專夜。
後宮佳麗三千人，
三千寵愛在一身。
金屋妝成嬌侍夜，
玉樓宴罷醉和春。
姊妹弟兄皆列土，
可憐光彩生門戶。
遂令天下父母心，
不重生男重生女。
驪宮高處入青雲，
仙樂風飄處處聞。
緩歌慢舞凝絲竹，
盡日君王看不足。
漁陽鼙鼓動地來，
驚破霓裳羽衣曲。
九重城闕煙塵生，
千乘萬騎西南行。
翠華搖搖行復止，
西出都門百餘里。
六軍不發無奈何，
宛轉蛾眉馬前死。
花鈿委地無人收，
翠翹金雀玉搔頭。
君王掩面救不得，
回看血淚相和流。
黃埃散漫風蕭索，
雲棧縈紆登劍閣。
峨嵋山下少人行，
旌旗無光日色薄。
蜀江水碧蜀山青，
聖主朝朝暮暮情。
行宮見月傷心色，
夜雨聞鈴腸斷聲。
天旋地轉迴龍馭，
到此躊躇不能去。
馬嵬坡下泥土中，
不見玉顏空死處。
君臣相顧盡霑衣，
東望都門信馬歸。
歸來池苑皆依舊，
太液芙蓉未央柳。
芙蓉如面柳如眉，
對此如何不淚垂。
春風桃李花開日，
秋雨梧桐葉落時。
西宮南內多秋草，
落葉滿階紅不掃。
梨園子弟白髮新，
椒房阿監青娥老。
夕殿螢飛思悄然，
孤燈挑盡未成眠。
遲遲鐘鼓初長夜，
耿耿星河欲曙天。
鴛鴦瓦冷霜華重，
翡翠衾寒誰與共。
悠悠生死別經年，
魂魄不曾來入夢。
臨邛道士鴻都客，
能以精誠致魂魄。
為感君王輾轉思，
遂教方士殷勤覓。
排空馭氣奔如電，
升天入地求之遍。
上窮碧落下黃泉，
兩處茫茫皆不見。
忽聞海上有仙山，
山在虛無縹緲間。
樓閣玲瓏五雲起，
其中綽約多仙子。
中有一人字太真，
雪膚花貌參差是。
金闕西廂叩玉扃，
轉教小玉報雙成。
聞道漢家天子使，
九華帳裡夢魂驚。
攬衣推枕起徘徊，
珠箔銀屏迤邐開。
雲鬢半偏新睡覺，
花冠不整下堂來。
風吹仙袂飄飄舉，
猶似霓裳羽衣舞。
玉容寂寞淚闌干，
梨花一枝春帶雨。
含情凝睇謝君王，
一別音容兩渺茫。
昭陽殿裡恩愛絕，
蓬萊宮中日月長。
回頭下望人寰處，
不見長安見塵霧。
唯將舊物表深情，
鈿合金釵寄將去。
釵留一股合一扇，
釵擘黃金合分鈿。
但教心似金鈿堅，
天上人間會相見。
臨別殷勤重寄詞，
詞中有誓兩心知。
七月七日長生殿，
夜半無人私語時。
在天願作比翼鳥，
在地願為連理枝。
天長地久有時盡，
此恨綿綿無絕期。
trọng sắc tư ,
Ngự vũ đa niên cầu bất đắc.
Dương gia hữu nữ sơ trưởng thành,
Dưỡng tại thâm khuê nhân vị thức.
Thiên sinh lệ chất nan tự khí,
Nhất triêu tuyển tại .
Hồi mâu nhất tiếu bách mị sinh,
phấn đại .
Xuân hàn tứ dục trì,
Ôn tuyền thuỷ hoạt tẩy .
Thị nhi phù khởi kiều vô lực,
Thuỷ thị tân thừa ân trạch thì.
Vân mấn hoa nhan ,
noãn độ xuân tiêu.
Xuân tiêu khổ đoản nhật cao khởi,
Tòng thử quân vương bất tảo triều.
Thừa hoan thị yến vô nhàn hạ,
Xuân tòng xuân du dạ chuyên dạ.
Hậu cung giai lệ tam thiên nhân,
Tam thiên sủng ái tại nhất thân.
trang thành kiều thị dạ,
Ngọc lâu yến bãi tuý hoà xuân.
Tỷ muội đệ huynh giai ,
Khả liên quang thái sinh môn hộ.
Toại linh thiên hạ phụ mẫu tâm,
Bất trọng sinh nam trọng sinh nữ.
cao xứ nhập thanh vân,
Tiên nhạc phong phiêu xứ xứ văn.
Hoãn ca mạn vũ ngưng ty trúc,
Tận nhật quân vương khan bất túc.
bề cổ động địa lai,
Kinh phá “” khúc.
Cửu trùng thành khuyết yên trần sinh,
Thiên thặng vạn kỵ tây nam hành.
Thuý hoa dao dao hành phục chỉ,
Tây xuất đô môn bách dư lý.
bất phát vô nại hà,
Uyển chuyển nga mi mã tiền tử.
Hoa điền uỷ địa vô nhân thu,
Thuý kiều, kim tước, ngọc tao đầu.
Quân vương yểm diện cứu bất đắc,
Hồi khan huyết lệ tương hoà lưu.
Hoàng ai tản mạn phong tiêu tác,
Vân sạn oanh vu đăng .
sơn hạ thiểu nhân hành,
Tinh kỳ vô quang nhật sắc bạc.
giang thuỷ bích, Thục sơn thanh,
Thánh chúa triêu triêu mộ mộ tình.
Hành cung kiến nguyệt thương tâm sắc,
trường đoạn thanh.
hồi long ngự,
Đáo thử trù trừ bất năng khứ.
pha hạ nê thổ trung,
Bất kiến ngọc nhan không tử xứ.
Quân thần tương cố tận triêm y,
Đông vọng đô môn tín mã quy.
Quy lai trì uyển giai y cựu,
phù dung, liễu;
Phù dung như diện liễu như mi,
Đối thử như hà bất lệ thuỳ.
Xuân phong đào lý hoa khai nhật,
Thu vũ ngô đồng diệp lạc thì.
đa thu thảo,
Lạc diệp mãn giai hồng bất tảo.
tử đệ bạch phát tân,
a giám thanh nga lão.
Tịch điện huỳnh phi tứ tiễu nhiên,
Cô đăng khiêu tận vị thành miên.
Trì trì chung cổ sơ trường dạ,
Cảnh cảnh tinh hà dục thự thiên.
lãnh sương hoa trọng,
Phỉ thuý khâm hàn thuỳ dữ cộng.
Du du sinh tử biệt kinh niên,
Hồn phách bất tằng lai nhập mộng.
đạo sĩ khách,
Năng dĩ tinh thành trí hồn phách.
Vị cảm quân vương triển chuyển tư,
Toại giao phương sĩ ân cần mịch.
Bài không ngự khí bôn như điện,
Thăng thiên nhập địa cầu chi biến.
Thượng cùng bích lạc, hạ hoàng tuyền,
Lưỡng xứ mang mang giai bất kiến.
Hốt văn hải thượng hữu tiên sơn,
Sơn tại hư vô phiếu diểu gian.
Lâu các linh lung ngũ vân khởi,
Kỳ trung xước ước đa tiên tử.
Trung hữu nhất nhân tự ,
Tuyết phu hoa mạo sâm si thị.
Kim khuyết tây sương khấu ngọc quynh,
Chuyển giao , báo .
Văn đạo Hán gia thiên tử sứ,
Cửu hoa trướng lý mộng hồn kinh.
Lãm y thôi chẩm khởi bồi hồi,
Châu bạc ngân bình di lệ khai.
Vân mấn bán thiên tân thuỵ giác,
Hoa quan bất chỉnh há đường lai.
Phong xuy tiên duệ phiêu phiêu cử,
Do tự “Nghê thường vũ y” vũ.
Ngọc dung tịch mịch lệ lan can,
Lê hoa nhất chi xuân đới vũ.
Hàm tình ngưng đệ tạ quân vương,
Nhất biệt âm dung lưỡng diểu mang!
Chiêu Dương điện lý ân ái tuyệt,
Bồng Lai cung trung nhật nguyệt trường.
Hồi đầu hạ vọng nhân hoàn xứ,
Bất kiến Trường An kiến trần vụ.
Duy tương cựu vật biểu thâm tình,
Điến hạp kim thoa ký tương khứ.
Thoa lưu nhất cổ, hạp nhất phiến,
Thoa phách hoàng kim hạp phân điến.
Đãn giao tâm tự kim điến kiên,
Thiên thượng nhân gian hội tương kiến.
Lâm biệt ân cần trùng ký từ,
Từ trung hữu thệ lưỡng tâm tri:
Thất nguyệt thất nhật điện,
Dạ bán vô nhân tư ngữ thì.
“Tại thiên nguyện tác tỷ dực điểu,
Tại địa nguyện vi liên lý chi.”
Thiên trường địa cửu hữu thì tận,
Thử hận miên miên vô tuyệt kỳ.
Vua Hán trọng sắc đẹp, muốn có một người nghiêng nước nghiêng thành,
Ở ngôi bao năm tìm kiếm không được.
Họ Dương có cô gái mới lớn lên,
Nuôi dạy ở nơi buồng the, người ngoài chưa ai biết.
Vẻ đẹp trời sinh khó tự bỏ hoài,
Một sớm được tuyển vào bên vua.
Mỗi lần ngoành mặt, nhoẻn cười lộ ra trăm vẻ đáng yêu,
Sáu cung son phấn không còn ai đáng gọi là có nhan sắc nữa.
Tiết xuân lạnh, được tắm ở hồ Hoa Thanh,
Suối ấm, nước trơn dội trên da trắng mịn như mỡ đông.
Thị tỳ nâng dậy, yếu mềm như không còn sức nữa,
Ấy là lần đầu tiên được thấm nhuần ơn vua.
Tóc mây, mặt hoa, những chuỗi ngọc trên đầu rung rinh,
Trướng phù dung ấm trải qua đêm xuân.
Bực nỗi đêm xuân ngắn ngủi, mặt trời lên cao rồi mới dậy,
Từ đấy vua không ra coi chầu sớm nữa.
Khi mua vui, khi hầu tiệc, chẳng lúc nào ngơi,
Mùa xuân theo đi chơi xuân, đêm nào cũng là đêm riêng của nàng với vua.
Gái đẹp nơi hậu cung hàng ba nghìn người,
Tình yêu thương đối với ba ngìn người ấy nay trút cả vào mình nàng,
Nơi nhà vàng, trang hoàng xong, là chỗ của những đêm hầu hạ nũng nịu.
Tiệc lầu ngọc, tan rồi là buổi say sưa với cả chiều xuân êm ái!
Chị em, anh em đều đước cắt đất phong quan,
Thương thay! Một mình làm vẻ vang cho cả nhà cả họ!!
Khiến cho lòng những người làm cha mẹ trong thiên hạ,
Quý sinh con gái hơn sinh trai.
Cung điện trên núi Ly cao vút mây xanh,
Khúc nhạc tiên theo gió đưa đi, nơi nơi nghe tiếng.
Giọng ca trầm trầm, điệu múa khoan hoà với tiếng đàn tiếng sáo,
Suốt ngày vua xem không xuể.
Tiếng trống trận Ngư Dương bỗng dậy đất kéo đến,
Làm cho điệu múa “Nghê thường vũ y” tan tác kinh hoàng.
Chín lần thành khuyết, khói bụi mịt mù,
Ngìn cỗ xe, muôn cỗ ngựa chạy về tây nam.
Tàn thắm, cờ hoa ngả nghiêng dùng dằng,
Đi ra phía tây, khỏi cổng thành được hơn trăm dặm.
Bỗng sáu quân không chịu tiến, tình thế khó xong,
Gái mày ngày phải quằn quại chết trước đầu ngựa.
Bông hoa vàng, cành thuý kiều, hình kim tước và trâm ngọc cài đầu,
Rơi rắc trên mặt đất chẳng còn ai nhặt.
Cứu không nổi, vua đành bưng mặt,
Khi nhìn lại, máu pha nước mắt đã chảy ròng ròng.
Bụi vàng tản mát bay, gió hiu hắt thổi,
Những đợt thang mây vẫn uốn khúc cheo leo trên núi Kiếm Các.
Dưới chân núi Nga My thưa thớt người đi,
Bóng cờ ủ rũ, ánh mặt trời bạc phếch.
Sông đất Thục biếc, núi đất Thục xanh,
Tình vua nhớ nhung hết sớm lại chiều.
Ánh trăng nơi hành cung, trông những đau lòng,
Tiếng chuông lúc đêm mưa, nghe càng đứt ruột.
Trời xoay đất chuyển, xe rồng lại trở về,
Tới đó, dùng dằng không nỡ dời chân.
Trong đống đất bùn, trên gò Mã Ngôi,
Mặt ngọc nào thấy đâu, còn trơ chỗ thác uổng!
Vua tôi nhìn nhau, ai nấy lệ rơi thấm áo,
Hướng về phương đông, phía cổng thành mặc cho vó ngựa quen đường lững thững bước về.
Tới nơi, ao vườn vẫn nguyên như cũ,
Sen hồ Thái Dịch, liễu cung Vị Ương.
Thấy hoa sen, nhớ đến mặt nàng, thấy lá liễu, nhớ lông mày nàng,
Trước cảnh ấy, cầm sao được giọt lệ!
Những buổi gió xuân, đào lý nở hoa,
Những lúc mưa thu, ngô đồng rụng lá.
Đền Tây Cung, điện Nam Nội cỏ thu mọc đầy,
Lá rụng tơi bời, đỏ thềm không ai quét.
Bọn con em nơi Lê Viên tóc đà nhuốm bạc,
Lũ thái giám, thị tỳ chốn tiêu phòng cũng đã già rồi.
Trước điện, buổi tối, cái đóm bay, cảnh tình lặng ngắt,
Ngọn đèn vò võ khêu đã hết bấc, giấc mộng vẫn chưa thành.
Tiếng trống cầm canh chầm chậm của đêm mới bắt đầu dài,
Ánh sao lấp lánh trên sông Ngân lúc trời sắp sáng.
Lớp sương nặng phủ trên mái ngói uyên ương giá ngắt,
Tấm chăn cánh trả, lạnh như tiền, chung đắp cùng ai?
Kẻ khuất người còn xa nhau đã hơn năm trời đằng đẵng,
Hồn phách chưa từng gặp nhau trong giấc chiêm bao.
Một đạo sĩ ở Lâm Cùng, đến chơi Hồng Đô,
Có phép thuật tinh thành gọi được hồn phách người chết.
Vì cảm nỗi lòng vua nhớ nhung trằn trọc,
Mới sai phương sĩ (đạo sĩ) hết lòng tìm kiếm:
Xé tầng mây, cưỡi làn gió, đi nhanh như chớp,
Lên trời, xuống đất, tìm khắp mọi nơi.
Trên từ mây biếc, dưới đến suối vàng,
Cả hai nơi đều mênh mang không thấy.
Chợt nghe ở ngoài bể cổ có ngọn núi tiên,
Núi rập rờn trong khoảng hư vô huyền ảo.
Lầu gác lộng lẫy, năm thức mây lồng,
Có bao nàng tiên thướt tha yểu điệu.
Trong đó, một nàng tên gọi Thái Chân,
Da tuyết, mặt hoa na ná giống.
Gõ cửa ngọc mái tây nơi kim khuyết,
Nhờ Tiểu Ngọc, truyền bảo đến Song Thành.
Nghe có sứ vua Hán tới,
Trong màn cửa hoa giật mình tỉnh giấc.
Khép áo, đẩy gối, bồi hồi trở dậy,
Cánh rèm châu, bức mành bạc từ từ mở ra.
Bối tóc mây hơi lệch, vẻ còn ngái ngủ,
Mũ hoa đội chưa ngay, vội bước xuống thềm.
Gió thổi, vạt áo nhẹ nhẹ bay,
Hệt như lúc đang múa khúc “Nghê thường vũ y”.
Vẻ ngọc âm thầm, vắn dài hàng lệ,
Một cành hoa lệ đẫm hạt mưa xuân.
Đăm đăm khoé mắt, nghẹn ngào “Đa tạ lòng quân vương,
Một lần từ biệt đôi ngả cách mặt khuất lời.
Tình ân ái ở Chiêu Dương thế là đoạn tuyệt,
Ngày tháng trong cung Bồng Lai dài đằng đẵng.
Ngoảnh mặt nhìn xuống cõi đời,
Không thấy Trường An, chỉ thấy bụi trần mù mịt.
Nay xin mượn vật cũ để tỏ chút tình thâm,
Chiếc hộp khảm, cành kim thoa, gửi mang về giúp.
Thoa để lại một nhành, hộp để lại một mảnh,
Thoa bẻ nhánh vàng, hộp chia mảnh khảm.
Chỉ nguyệt tấm lòng bền như vàng như khảm,
Kẻ trên đời, người trần thế sẽ còn gặp nhau!”
Lúc sắp từ biệt còn ân cần nhắc gửi mấy lời,
Trong đó có lời thề riêng, chỉ hai tấm lòng được biết.
Đó là đêm mồng bảy tháng bày, tại điện Trường Sinh,
Nửa đêm, người vắng, thề riêng với nhau:
“Ở trên trời nguyện làm chim liền cánh,
Ở dưới đất nguyện làm cây liền cành.”
Trời đất dài lâu cũng có lúc hết,
Hận này đằng dặc, không thủa nào cùng!
漢皇重色思傾國，
Hán hoàng trọng sắc tư khuynh quốc,
Vua Hán trọng sắc đẹp, muốn có một người nghiêng nước nghiêng thành,
御宇多年求不得。
Ngự vũ đa niên cầu bất đắc.
Ở ngôi bao năm tìm kiếm không được.
楊家有女初長成，
Dương gia hữu nữ sơ trưởng thành,
Họ Dương có cô gái mới lớn lên,
養在深閨人未識。
Dưỡng tại thâm khuê nhân vị thức.
Nuôi dạy ở nơi buồng the, người ngoài chưa ai biết.
天生麗質難自棄，
Thiên sinh lệ chất nan tự khí,
Vẻ đẹp trời sinh khó tự bỏ hoài,
一朝選在君王側。
Nhất triêu tuyển tại quân vương trắc.
Một sớm được tuyển vào bên vua.
回眸一笑百媚生，
Hồi mâu nhất tiếu bách mị sinh,
Mỗi lần ngoành mặt, nhoẻn cười lộ ra trăm vẻ đáng yêu,
六宮粉黛無顏色。
Lục cung phấn đại vô nhan sắc.
Sáu cung son phấn không còn ai đáng gọi là có nhan sắc nữa.
春寒賜浴華清池，
Xuân hàn tứ dục Hoa Thanh trì,
Tiết xuân lạnh, được tắm ở hồ Hoa Thanh,
溫泉水滑洗凝脂。
Ôn tuyền thuỷ hoạt tẩy ngưng chi.
Suối ấm, nước trơn dội trên da trắng mịn như mỡ đông.
侍兒扶起嬌無力，
Thị nhi phù khởi kiều vô lực,
Thị tỳ nâng dậy, yếu mềm như không còn sức nữa,
始是新承恩澤時。
Thuỷ thị tân thừa ân trạch thì.
Ấy là lần đầu tiên được thấm nhuần ơn vua.
雲鬢花顏金步搖，
Vân mấn hoa nhan kim bộ dao,
Tóc mây, mặt hoa, những chuỗi ngọc trên đầu rung rinh,
芙蓉帳暖度春宵。
Phù dung trướng noãn độ xuân tiêu.
Trướng phù dung ấm trải qua đêm xuân.
春宵苦短日高起，
Xuân tiêu khổ đoản nhật cao khởi,
Bực nỗi đêm xuân ngắn ngủi, mặt trời lên cao rồi mới dậy,
從此君王不早朝。
Tòng thử quân vương bất tảo triều.
Từ đấy vua không ra coi chầu sớm nữa.
承歡侍宴無閑暇，
Thừa hoan thị yến vô nhàn hạ,
Khi mua vui, khi hầu tiệc, chẳng lúc nào ngơi,
春從春遊夜專夜。
Xuân tòng xuân du dạ chuyên dạ.
Mùa xuân theo đi chơi xuân, đêm nào cũng là đêm riêng của nàng với vua.
後宮佳麗三千人，
Hậu cung giai lệ tam thiên nhân,
Gái đẹp nơi hậu cung hàng ba nghìn người,
三千寵愛在一身。
Tam thiên sủng ái tại nhất thân.
Tình yêu thương đối với ba ngìn người ấy nay trút cả vào mình nàng,
金屋妝成嬌侍夜，
Kim ốc trang thành kiều thị dạ,
Nơi nhà vàng, trang hoàng xong, là chỗ của những đêm hầu hạ nũng nịu.
玉樓宴罷醉和春。
Ngọc lâu yến bãi tuý hoà xuân.
Tiệc lầu ngọc, tan rồi là buổi say sưa với cả chiều xuân êm ái!
姊妹弟兄皆列土，
Tỷ muội đệ huynh giai liệt thổ,
Chị em, anh em đều đước cắt đất phong quan,
可憐光彩生門戶。
Khả liên quang thái sinh môn hộ.
Thương thay! Một mình làm vẻ vang cho cả nhà cả họ!!
遂令天下父母心，
Toại linh thiên hạ phụ mẫu tâm,
Khiến cho lòng những người làm cha mẹ trong thiên hạ,
不重生男重生女。
Bất trọng sinh nam trọng sinh nữ.
Quý sinh con gái hơn sinh trai.
驪宮高處入青雲，
Ly cung cao xứ nhập thanh vân,
Cung điện trên núi Ly cao vút mây xanh,
仙樂風飄處處聞。
Tiên nhạc phong phiêu xứ xứ văn.
Khúc nhạc tiên theo gió đưa đi, nơi nơi nghe tiếng.
緩歌慢舞凝絲竹，
Hoãn ca mạn vũ ngưng ty trúc,
Giọng ca trầm trầm, điệu múa khoan hoà với tiếng đàn tiếng sáo,
盡日君王看不足。
Tận nhật quân vương khan bất túc.
Suốt ngày vua xem không xuể.
漁陽鼙鼓動地來，
Ngư Dương bề cổ động địa lai,
Tiếng trống trận Ngư Dương bỗng dậy đất kéo đến,
驚破霓裳羽衣曲。
Kinh phá “Nghê thường vũ y” khúc.
Làm cho điệu múa “Nghê thường vũ y” tan tác kinh hoàng.
九重城闕煙塵生，
Cửu trùng thành khuyết yên trần sinh,
Chín lần thành khuyết, khói bụi mịt mù,
千乘萬騎西南行。
Thiên thặng vạn kỵ tây nam hành.
Ngìn cỗ xe, muôn cỗ ngựa chạy về tây nam.
翠華搖搖行復止，
Thuý hoa dao dao hành phục chỉ,
Tàn thắm, cờ hoa ngả nghiêng dùng dằng,
西出都門百餘里。
Tây xuất đô môn bách dư lý.
Đi ra phía tây, khỏi cổng thành được hơn trăm dặm.
六軍不發無奈何，
Lục quân bất phát vô nại hà,
Bỗng sáu quân không chịu tiến, tình thế khó xong,
宛轉蛾眉馬前死。
Uyển chuyển nga mi mã tiền tử.
Gái mày ngày phải quằn quại chết trước đầu ngựa.
花鈿委地無人收，
Hoa điền uỷ địa vô nhân thu,
Bông hoa vàng, cành thuý kiều, hình kim tước và trâm ngọc cài đầu,
翠翹金雀玉搔頭。
Thuý kiều, kim tước, ngọc tao đầu.
Rơi rắc trên mặt đất chẳng còn ai nhặt.
君王掩面救不得，
Quân vương yểm diện cứu bất đắc,
Cứu không nổi, vua đành bưng mặt,
回看血淚相和流。
Hồi khan huyết lệ tương hoà lưu.
Khi nhìn lại, máu pha nước mắt đã chảy ròng ròng.
黃埃散漫風蕭索，
Hoàng ai tản mạn phong tiêu tác,
Bụi vàng tản mát bay, gió hiu hắt thổi,
雲棧縈紆登劍閣。
Vân sạn oanh vu đăng Kiếm Các.
Những đợt thang mây vẫn uốn khúc cheo leo trên núi Kiếm Các.
峨嵋山下少人行，
Nga My sơn hạ thiểu nhân hành,
Dưới chân núi Nga My thưa thớt người đi,
旌旗無光日色薄。
Tinh kỳ vô quang nhật sắc bạc.
Bóng cờ ủ rũ, ánh mặt trời bạc phếch.
蜀江水碧蜀山青，
Thục giang thuỷ bích, Thục sơn thanh,
Sông đất Thục biếc, núi đất Thục xanh,
聖主朝朝暮暮情。
Thánh chúa triêu triêu mộ mộ tình.
Tình vua nhớ nhung hết sớm lại chiều.
行宮見月傷心色，
Hành cung kiến nguyệt thương tâm sắc,
Ánh trăng nơi hành cung, trông những đau lòng,
夜雨聞鈴腸斷聲。
Dạ vũ văn linh trường đoạn thanh.
Tiếng chuông lúc đêm mưa, nghe càng đứt ruột.
天旋地轉迴龍馭，
Thiên tuyền địa chuyển hồi long ngự,
Trời xoay đất chuyển, xe rồng lại trở về,
到此躊躇不能去。
Đáo thử trù trừ bất năng khứ.
Tới đó, dùng dằng không nỡ dời chân.
馬嵬坡下泥土中，
Mã Ngôi pha hạ nê thổ trung,
Trong đống đất bùn, trên gò Mã Ngôi,
不見玉顏空死處。
Bất kiến ngọc nhan không tử xứ.
Mặt ngọc nào thấy đâu, còn trơ chỗ thác uổng!
君臣相顧盡霑衣，
Quân thần tương cố tận triêm y,
Vua tôi nhìn nhau, ai nấy lệ rơi thấm áo,
東望都門信馬歸。
Đông vọng đô môn tín mã quy.
Hướng về phương đông, phía cổng thành mặc cho vó ngựa quen đường lững thững bước về.
歸來池苑皆依舊，
Quy lai trì uyển giai y cựu,
Tới nơi, ao vườn vẫn nguyên như cũ,
太液芙蓉未央柳。
Thái Dịch phù dung, Vị Ương liễu;
Sen hồ Thái Dịch, liễu cung Vị Ương.
芙蓉如面柳如眉，
Phù dung như diện liễu như mi,
Thấy hoa sen, nhớ đến mặt nàng, thấy lá liễu, nhớ lông mày nàng,
對此如何不淚垂。
Đối thử như hà bất lệ thuỳ.
Trước cảnh ấy, cầm sao được giọt lệ!
春風桃李花開日，
Xuân phong đào lý hoa khai nhật,
Những buổi gió xuân, đào lý nở hoa,
秋雨梧桐葉落時。
Thu vũ ngô đồng diệp lạc thì.
Những lúc mưa thu, ngô đồng rụng lá.
西宮南內多秋草，
Tây Cung, Nam Nội đa thu thảo,
Đền Tây Cung, điện Nam Nội cỏ thu mọc đầy,
落葉滿階紅不掃。
Lạc diệp mãn giai hồng bất tảo.
Lá rụng tơi bời, đỏ thềm không ai quét.
梨園子弟白髮新，
Lê Viên tử đệ bạch phát tân,
Bọn con em nơi Lê Viên tóc đà nhuốm bạc,
椒房阿監青娥老。
Tiêu phòng a giám thanh nga lão.
Lũ thái giám, thị tỳ chốn tiêu phòng cũng đã già rồi.
夕殿螢飛思悄然，
Tịch điện huỳnh phi tứ tiễu nhiên,
Trước điện, buổi tối, cái đóm bay, cảnh tình lặng ngắt,
孤燈挑盡未成眠。
Cô đăng khiêu tận vị thành miên.
Ngọn đèn vò võ khêu đã hết bấc, giấc mộng vẫn chưa thành.
遲遲鐘鼓初長夜，
Trì trì chung cổ sơ trường dạ,
Tiếng trống cầm canh chầm chậm của đêm mới bắt đầu dài,
耿耿星河欲曙天。
Cảnh cảnh tinh hà dục thự thiên.
Ánh sao lấp lánh trên sông Ngân lúc trời sắp sáng.
鴛鴦瓦冷霜華重，
Uyên ương ngoã lãnh sương hoa trọng,
Lớp sương nặng phủ trên mái ngói uyên ương giá ngắt,
翡翠衾寒誰與共。
Phỉ thuý khâm hàn thuỳ dữ cộng.
Tấm chăn cánh trả, lạnh như tiền, chung đắp cùng ai?
悠悠生死別經年，
Du du sinh tử biệt kinh niên,
Kẻ khuất người còn xa nhau đã hơn năm trời đằng đẵng,
魂魄不曾來入夢。
Hồn phách bất tằng lai nhập mộng.
Hồn phách chưa từng gặp nhau trong giấc chiêm bao.
臨邛道士鴻都客，
Lâm Cùng đạo sĩ Hồng Đô khách,
Một đạo sĩ ở Lâm Cùng, đến chơi Hồng Đô,
能以精誠致魂魄。
Năng dĩ tinh thành trí hồn phách.
Có phép thuật tinh thành gọi được hồn phách người chết.
為感君王輾轉思，
Vị cảm quân vương triển chuyển tư,
Vì cảm nỗi lòng vua nhớ nhung trằn trọc,
遂教方士殷勤覓。
Toại giao phương sĩ ân cần mịch.
Mới sai phương sĩ (đạo sĩ) hết lòng tìm kiếm:
排空馭氣奔如電，
Bài không ngự khí bôn như điện,
Xé tầng mây, cưỡi làn gió, đi nhanh như chớp,
升天入地求之遍。
Thăng thiên nhập địa cầu chi biến.
Lên trời, xuống đất, tìm khắp mọi nơi.
上窮碧落下黃泉，
Thượng cùng bích lạc, hạ hoàng tuyền,
Trên từ mây biếc, dưới đến suối vàng,
兩處茫茫皆不見。
Lưỡng xứ mang mang giai bất kiến.
Cả hai nơi đều mênh mang không thấy.
忽聞海上有仙山，
Hốt văn hải thượng hữu tiên sơn,
Chợt nghe ở ngoài bể cổ có ngọn núi tiên,
山在虛無縹緲間。
Sơn tại hư vô phiếu diểu gian.
Núi rập rờn trong khoảng hư vô huyền ảo.
樓閣玲瓏五雲起，
Lâu các linh lung ngũ vân khởi,
Lầu gác lộng lẫy, năm thức mây lồng,
其中綽約多仙子。
Kỳ trung xước ước đa tiên tử.
Có bao nàng tiên thướt tha yểu điệu.
中有一人字太真，
Trung hữu nhất nhân tự Thái Chân,
Trong đó, một nàng tên gọi Thái Chân,
雪膚花貌參差是。
Tuyết phu hoa mạo sâm si thị.
Da tuyết, mặt hoa na ná giống.
金闕西廂叩玉扃，
Kim khuyết tây sương khấu ngọc quynh,
Gõ cửa ngọc mái tây nơi kim khuyết,
轉教小玉報雙成。
Chuyển giao Tiểu Ngọc, báo Song Thành.
Nhờ Tiểu Ngọc, truyền bảo đến Song Thành.
聞道漢家天子使，
Văn đạo Hán gia thiên tử sứ,
Nghe có sứ vua Hán tới,
九華帳裡夢魂驚。
Cửu hoa trướng lý mộng hồn kinh.
Trong màn cửa hoa giật mình tỉnh giấc.
攬衣推枕起徘徊，
Lãm y thôi chẩm khởi bồi hồi,
Khép áo, đẩy gối, bồi hồi trở dậy,
珠箔銀屏迤邐開。
Châu bạc ngân bình di lệ khai.
Cánh rèm châu, bức mành bạc từ từ mở ra.
雲鬢半偏新睡覺，
Vân mấn bán thiên tân thuỵ giác,
Bối tóc mây hơi lệch, vẻ còn ngái ngủ,
花冠不整下堂來。
Hoa quan bất chỉnh há đường lai.
Mũ hoa đội chưa ngay, vội bước xuống thềm.
風吹仙袂飄飄舉，
Phong xuy tiên duệ phiêu phiêu cử,
Gió thổi, vạt áo nhẹ nhẹ bay,
猶似霓裳羽衣舞。
Do tự “Nghê thường vũ y” vũ.
Hệt như lúc đang múa khúc “Nghê thường vũ y”.
玉容寂寞淚闌干，
Ngọc dung tịch mịch lệ lan can,
Vẻ ngọc âm thầm, vắn dài hàng lệ,
梨花一枝春帶雨。
Lê hoa nhất chi xuân đới vũ.
Một cành hoa lệ đẫm hạt mưa xuân.
含情凝睇謝君王，
Hàm tình ngưng đệ tạ quân vương,
Đăm đăm khoé mắt, nghẹn ngào “Đa tạ lòng quân vương,
一別音容兩渺茫。
Nhất biệt âm dung lưỡng diểu mang!
Một lần từ biệt đôi ngả cách mặt khuất lời.
昭陽殿裡恩愛絕，
Chiêu Dương điện lý ân ái tuyệt,
Tình ân ái ở Chiêu Dương thế là đoạn tuyệt,
蓬萊宮中日月長。
Bồng Lai cung trung nhật nguyệt trường.
Ngày tháng trong cung Bồng Lai dài đằng đẵng.
回頭下望人寰處，
Hồi đầu hạ vọng nhân hoàn xứ,
Ngoảnh mặt nhìn xuống cõi đời,
不見長安見塵霧。
Bất kiến Trường An kiến trần vụ.
Không thấy Trường An, chỉ thấy bụi trần mù mịt.
唯將舊物表深情，
Duy tương cựu vật biểu thâm tình,
Nay xin mượn vật cũ để tỏ chút tình thâm,
鈿合金釵寄將去。
Điến hạp kim thoa ký tương khứ.
Chiếc hộp khảm, cành kim thoa, gửi mang về giúp.
釵留一股合一扇，
Thoa lưu nhất cổ, hạp nhất phiến,
Thoa để lại một nhành, hộp để lại một mảnh,
釵擘黃金合分鈿。
Thoa phách hoàng kim hạp phân điến.
Thoa bẻ nhánh vàng, hộp chia mảnh khảm.
但教心似金鈿堅，
Đãn giao tâm tự kim điến kiên,
Chỉ nguyệt tấm lòng bền như vàng như khảm,
天上人間會相見。
Thiên thượng nhân gian hội tương kiến.
Kẻ trên đời, người trần thế sẽ còn gặp nhau!”
臨別殷勤重寄詞，
Lâm biệt ân cần trùng ký từ,
Lúc sắp từ biệt còn ân cần nhắc gửi mấy lời,
詞中有誓兩心知。
Từ trung hữu thệ lưỡng tâm tri:
Trong đó có lời thề riêng, chỉ hai tấm lòng được biết.
七月七日長生殿，
Thất nguyệt thất nhật Trường Sinh điện,
Đó là đêm mồng bảy tháng bày, tại điện Trường Sinh,
夜半無人私語時。
Dạ bán vô nhân tư ngữ thì.
Nửa đêm, người vắng, thề riêng với nhau:
在天願作比翼鳥，
“Tại thiên nguyện tác tỷ dực điểu,
“Ở trên trời nguyện làm chim liền cánh,
在地願為連理枝。
Tại địa nguyện vi liên lý chi.”
Ở dưới đất nguyện làm cây liền cành.”
天長地久有時盡，
Thiên trường địa cửu hữu thì tận,
Trời đất dài lâu cũng có lúc hết,
此恨綿綿無絕期。
Thử hận miên miên vô tuyệt kỳ.
Hận này đằng dặc, không thủa nào cùng!
Bình luận nhanh
19
Bạn đang bình luận với tư cách khách viếng thăm. Để có thể theo dõi và quản lý bình luận của mình, hãy
đăng ký tài khoản
/
đăng nhập
trước.
Tên của bạn:
Thông tin liên hệ:
Xác nhận bạn không phải người máy:
Gửi bình luận
Đào Văn Nghi
06/10/2025 04:54
BÀI CA VỀ NỖI HẬN DÀI
(Tiếptheo)
Trời đất chuyển xe Rồng trở lại,
Cứ dùng dằng chẳng nỡ dời chân!
Gò Mã Ngôi còn đầy bùn đất,
Mặt ngọc còn đâu thác chốn này.
Lệ thấm áo vua tôi nhìn lại,
Hướng đằng đông vó ngựa quay về.
Về tới nơi ao vườn vẫn vậy,
Liễu Vị Ưng, Thái Dịch sen hồ,
Thấy hoa sen nhớ nàng khuôn mặt,
Thấy liễu vờn nhớ nét lông mày.
Trước cảnh ấy sao ngăn dòng lệ,
Trong gió xuân đào mận nở hoa.
Khi mưa thu ngô đồng rụng lá,
Đền Tây cung Nam điện cỏ đầy.
Lá rụng đầy thềm không ai quét,
Con em Lê Viện tóc bạc thay.
Thái giám thị tì già hết cả,
Trước điện đóm bay lạnh ngắt tình.
Vò võ đèn khêu chưa thành mộng,
Trống cầm canh chậm điểm đêm dài.
Đêm sắp tàn sông Ngân lấp lánh,
Sương lạnh tràn mái ngói phủ dầy.
Tấm chăn xanh cùng ai đêm lạnh,
Kẻ khuất rồi đằng đẵng cả năm.
Chưa từng gặp phách hồn trong mộng,
Chơi Hồ Đô đạo sĩ Lâm Cung.
Phép thuật thông gọi hồn vong được,
Cảm lòng Vua trằn trọc nhớ nàng.
Sai Phương quân tìm kiếm hết lòng,
Nhanh như chớp xé mây cưỡi gió.
Khắp đất trời nơi nơi tìm kiếm,
Trên từ mây biếc xuống suối vàng.
Cả hai nơi mênh mang chẳng thấy,
Chợt nghe ngoài biển có núi Tiên.
Núi chập chờn hư vô huyền ảo,
Lầu lộng lẫy năm thứ mây hồng,
Bao nàng tình thướt tha yểu điệu,
Có một nàng tên gọi Thái Châu.
Mặt hoa da tuyết trông na ná,
Gõ lầu tây mái ngọc cửa vàng.
Nhờ Tiểu Ngọc Song Thành truyền đến,
Lại còn nghe sứ Hán tới bên.
Trong màn hoa giật mình tỉnh giấc,
Khoác áo rồi trở dậy bồi hồi.
Tấm rèm ngọc mành vàng vừa mở,
Búi tóc nghiêng ngái ngủ vẫn còn.
Mũ lệch xiêu vội bước xuống thềm,
Gió tạt áo thổi bay nhè nhẹ.
Giống như đang múa khúc “Nghê Thường”,
Vẻ âm thầm ngắn dài dòng lệ,
Một nhành hoa lệ đẫm mưa xuân.
Dạ quân Vương nghẹn ngào khóe mắt,
Từ biệt xong đôi ngả khuất lời.
Tình Chieu Dương thế là đoạn tuyẹt,
Cung Bồng Lai đằng đẵng tháng ngày.
Ngoảnh mặt lại cõi đời nhìn xuống,
Đâu Tràng An chỉ thấy bụi trần.
Mượn vật cũ tỏ tình thầm kín,
Hộp khảm châu trâm ngọc gửi về.
Thoa một nhành hộp kia một mảnh,
Thoa nhành vàng mảnh khảm hộp chia.
Nghẹn lòng bền như vàng như khảm,
Trên trần gian có lúc gặp người.
Sắp chia tay ân cần nhắn gửi,
Lời thề riêng biết giữa hai người.
Tiệc trường sinh bày đêm mùng bảy,
Lời thề riêng đêm vắng giãi bày.
“Nguyện làm chim liền cánh trên trời,
Dưới mặt đất làm cây liền cội”.
Trời đất dài lâu rồi cũng hết,
Hận dài đằng đẵng thuở nào cùng?
Đào Nghi dịch: 5/10/2025
BÀI CA VỀ NỖI HẬN DÀI
(Tiếptheo)
Trời đất chuyển xe Rồng trở lại,
Cứ dùng dằng chẳng nỡ dời chân!
Gò Mã Ngôi còn đầy bùn đất,
Mặt ngọc còn đâu thác chốn này.
Lệ thấm áo vua tôi nhìn lại,
Hướng đằng đông…
Đào Văn Nghi
06/10/2025 04:53
Diễn Nôm:
BÀI CA VỀ NỖI HẬN DÀI
Đường Minh Hoàng say mê gái đẹp,
Ở ngôi cao tìm mãi chẳng ra.
Gái họ Dương tuổi vừa mới lớn,
Chốn phòng the khách lạ chưa tường.
Vẻ đẹp trời ban bỏ hoài sao nỡ,
Một sớm mai được chọn vào cung.
Mỗi khi cười phô trăm nét đẹp,
Sáu cung son nhan sắc ai bằng?
Hồ Hoa Thanh đường tằm xuân lạnh,
Suối ấm trơn da thịt trắng ngần.
Vua mưa móc thị tì nâng đỡ,
Tha thướt lần đầu được sủng ân.
Tóc mây châm ngọc cài rung lắc,
Màn phù dung êm ái đêm xuân.
Bực một nỗi đêm xuân ngắn ngủi,
Mặt trời lên Vua chửa vào chầu.
Chẳng lúc ngơi khi vui khi tiệc,
Xuân chơi xuân tối tối cùng nàng.
Nơi hậu cung ba nghìn gái đẹp,
Tình yêu thương trút cả cho nàng.
Lầu vàng gác tía dành riêng chốn,
Tiệc ngọc xong rồi lại ái ân.
Cấp đất phong quan anh em trị,
Một mình nàng cả họ vẻ vang.
Khắp thiên hạ bậc làm cha mẹ,
Gái sinh ra quý trọng hơn nam.
Trên cung điện núi Ly cao ngất,
Khúc nhạc vang theo gió ngân xa.
Trầm giọng ca điệu múa khoan hòa,
Đàn sáo đêm ngày xem không xuể.
Tiếng trống trận Ngư Dương ập đến,
Điệu Nghê Thường tan tác kinh hoàng.
Khói mịt mù chín cửa thành lan,
Về tây nam nghìn xe ngựa chạy.
Lọng cờ hoa nghả nghiêng vùng vẫy,
Khỏi cổng thành trăm dặm phía tây.
Tình thế khó sáu quân dừng lại,
Gái mày ngài đầu ngựa vong thây.
Hoa vàng trâm ngọc không ai nhặt,
Rơi trên mặt đất vãi vung đầy.
Cứu chẳng nổi Vua đành ôm mặt,
Nhìn lại toàn nước mắt máu hòa.
Gió hiu hắt bụi vàng tản mát,
Mây lang thang Kiếm Các quẩn quanh.
Dưới Nga My người đi thưa thớt,
Ánh dương buồn bạc rủ cờ hoa.
Sông núi Thục đất buồn cỏ biếc,
Tình của Vua nhung nhớ sớm chiều.
Trong hoàng cung đau lòng trông ngóng,
Não ruột chuông rền những đêm mưa.
(Còn nữa)
Diễn Nôm:
BÀI CA VỀ NỖI HẬN DÀI
Đường Minh Hoàng say mê gái đẹp,
Ở ngôi cao tìm mãi chẳng ra.
Gái họ Dương tuổi vừa mới lớn,
Chốn phòng the khách lạ chưa tường.
Vẻ đẹp trời ban bỏ hoài sao nỡ,
Một sớm…
Duc Do
14/07/2023 04:09
DIỄN NÔM :
TRƯỜNG HẬN CA
Vua yêu đẹp, mơ giai nhân,
Khắp nơi tìm kiếm xa gần chẳng nên.
Họ Dương gái mới lớn lên,
Nuôi trong khuê các chưa nên duyên lành.
Giai nhân uổng phí sao đành,
Một ngày được chọn vào thành cạnh vua.
Quay đầu cười đẹp sao vừa...
Sáu cung ngơ ngẩn chào thua một nàng !
Hoa Thanh Trì tắm vua ban,
Ôn tuyền nước ấm sạch làn da trơn.
Đỡ lên mềm mại chập chờn,
Là đêm thị tẩm chờn vờn mưa mây.
Trâm cài mặt ngọc tóc mây,
Phù Dung trướng ấm tình đầy đêm xuân.
Đêm xuân khéo ngắn trời hừng,
Kể từ hôm đó vua ngưng tảo triều.
Ngày đêm yến tiệc vui nhiều,
Đêm đêm xuân sắc đủ điều truy hoan.
Hậu cung người đẹp ba ngàn,
Ba ngàn yêu chỉ một nàng mà thôi !
Nhà vàng trang điểm vừa rồi,
Lầu ngọc tiệc đã đón mời đêm thâu.
Anh em trai gái phong hầu,
Vẻ vang dòng họ ai đâu tranh phần.
Làm cho cha mẹ muôn dân,
Đã trọng sanh gái không cần phải trai.
Cung Lê cao ngất Thiên Thai,
Nhạc tiên theo gió thoảng bay tư bề.
Đàn ca xướng hát thỏa thuê,
Quân vương chìm đắm chẳng hề nghỉ ngơi.
Ngư Dương trống trận tơi bời,
Nghê Thường vũ khúc nửa vời vỡ tan.
Kinh thành khói lửa tràn lan,
Muôn ngàn khinh kỵ Tây nam hướng về.
Đoàn quân cờ xí ủ ê,
Cửa đô trăm dặm nhất tề... chẳng đi.
Sáu quân bất mãn điều chi ?...
Cam lòng xử chết nga mi mới đành !
Hoa cài lược vắt tan tành,
Trâm vàng thoa ngọc cũng đành vùi chôn.
Quân vương che mặt lặng hồn,
Quay nhìn máu lệ chập chờn tuôn rơi.
Bụi mù gió cuốn núi đồi,
Kiếm Các sạn đạo quanh rồi lại xuôi.
Nga Mi dưới núi vắng người,
Tinh kỳ ủ rủ ngậm ngùi nắng hanh.
Sông Thục xanh núi Thục xanh,
Tình sầu thánh chúa năm canh mơ màng.
Hành cung buồn ngắm trăng vàng,
Đêm mưa tiếng lạc vang vang chạnh lòng.
Trời xoay đất chuyển một vòng,
Hồi loan đến chỗ đau lòng lại ngưng.
Mã Ngôi Pha ngựa ngập ngừng,
Nào đâu người ngọc đã từng thác oan.
Vua tôi nước mắt chứa chan,
Kinh đô mặc ngựa lang thang về thành.
Như xưa thượng uyển nhìn quanh,
Phù dung Thái Dịch liễu cành Vị Ương.
Phù dung tựa mặt người thương,
Liễu như mày kẻ xót thương lệ trào.
Gió xuân nở rộ lý đào,
Ngô đồng lá rụng rạt rào mưa thu.
Tây cung cỏ mọc mịt mù,
Đỏ thềm chưa quét hoa thu rụng đầy.
Lê Viên đệ tử tóc mây,
Cung nga Thái giám phây phây bạc đầu.
Lặp lòe đom đóm về đâu,
Đèn côi khôn ngủ dạ sầu đêm thanh.
Chậm sao tiếng trống sang canh,
Ngân Hà nhấp nháy trời xanh sáng rồi .
Uyên Ương ngói lạnh sương rơi,
Chăn đơn Phỉ Thúy ai người đắp chung ?
DIỄN NÔM :
TRƯỜNG HẬN CA
Vua yêu đẹp, mơ giai nhân,
Khắp nơi tìm kiếm xa gần chẳng nên.
Họ Dương gái mới lớn lên,
…
Duc Do
14/07/2023 04:08
Tiếp theo...
Biệt mù chết sống tròn năm,
Trong mơ hồn phách chưa lần thấy nhau.
Lâm Cùng đạo sĩ tay cao,
Chí thành dễ khiến gặp nhau tức thì !
Vì quân vương chẳng nệ chi,
Cho người phương sĩ tìm đi khắp miền.
Lướt mây rẻ gió như tiên,
Lên trời xuống đất mọi miền săm soi.
Xuống địa ngục, lên chín trời,
Mịt mù mặc sức hai nơi cùng tìm.
Bỗng nghe biển có đảo tiên,
Biển tiên thấp thoáng ở miền Bồng Lai .
Trong mây ẩn hiện lâu đài,
Thướt tha lắm vẻ chân dài như tiên.
Thái Chân tên một cô hiền,
Mặt hoa da phấn cầu liền gặp nhau.
Cửa vàng then ngọc gỏ mau,
Song Thành Tiểu Ngọc báo vào trong ngay.
Nghe tin sứ giả đến đây,
Trong Cửu Hoa Trướng như ngây giật mình .
Xô gối khoát vội áo xinh,
Bình phong rèm bạc theo tình mở ngay.
Vừa tỉnh giấc búi tóc bay,
Mão hoa nghiêng lệch bước ngay xuống đường.
Gió lay vạt áo vương vương,
Còn ngờ điệu vũ Nghê Thường ngày xưa.
Mặt ngọc nước mắt như mưa,
Tựa hoa lê hãy đọng thừa sương sa.
Ngưng thổn thức, tạ vua xa,
Âm dương cách biệt chốc đà hơn năm.
Chiêu Dương ân ái xa xăm,
Bồng Lai ngày tháng âm thầm chẳng an.
Quay đầu nhìn xuống trần gian,
Trường An nào thấy thấy toàn mây bay.
Vật cũ bày tỏ tình ai,
Hoa cài trâm vắt tỏ bày tình si.
Hoa vàng một nửa gởi đi,
Trâm vàng một nửa hợp thì một đôi.
Những mong vàng đá không thôi,
Trên trời dưới đất có hồi thong dong.
Chia tay gởi gắm đôi dòng,
Lời riêng riêng chỉ hai lòng biết thôi.
Mùng bảy tháng bảy trên trời,
Trong Trường Sanh Điện ngỏ lời ước mong.
Trên trời liền cánh chim hồng,
Liền cành dưới đất cây trồng vườn yêu.
Trời cao đất rộng bấy nhiêu,
Hận này mãi vẫn còn nhiều không thôi !...
Đỗ Chiêu Đức diễn Nôm
Tiếp theo...
Biệt mù chết sống tròn năm,
Trong mơ hồn phách chưa lần thấy nhau.
Lâm Cùng đạo sĩ tay cao,
Chí thành dễ khiến…
Duc Do
14/07/2023 04:05
Trung tâm tư tưởng của bài thơ TRƯỜNG HẬN CA là "Phê bình đánh giá Đường Huyền Tông (tức Đường Minh Hoàng) vì ham mê sắc đẹp mà đưa đến cái loạn của An Lộc Sơn làm hại dân hại nước; nhưng đồng thời cũng ca ngợi mối tình yêu đẹp đẽ say đắm đến trở thành huyền thoại bi kịch giữa Đường Huyền Tông và Dương Quý Phi." Còn về ...
Giá trị văn học và tính nghệ thuật của bài thơ thì rất cao : Thứ nhất là về việc chọn lựa sử liệu để vận dụng vào trong bài thơ; Đường Huyền Tông là người đã tạo ra bi kịch lịch sử mà cũng là người hứng chịu cái bi kịch do chính mình tạo nên. Cái khéo của Bạch Cư Dị là không lột trần tội lỗi của Đường Huyền Tông cũng như của Dương Qúy Phi, chỉ nhắc đến rồi cho qua, để bảo toàn hình tượng trong tình yêu đẹp đẽ say đắm của hai người. Thứ hai là tính lãng mạng trong tình yêu đôi lứa; Ái tình có thể làm cho con người ta sống chết có nhau, chết mà vẫn còn như sống và người sống mà cũng như đã chết; Điều nầy trước đây, ở thời điểm của nhà Đường, chưa có nhà thơ nào làm được như thế cả. Thứ ba là về miêu tả hình tượng của nhân vật với một tâm lý sống động thực tế đầy tính nhân văn đời thường của con người. Thứ Tư là cấu tứ và sử dụng từ ngữ điêu luyện đầy tính nghệ thuật, âm điệu nhịp nhàng dễ đọc dễ nhớ, gợi cảm gợi tình... Nhiều câu đã trở thành thành ngữ tục ngữ như :
* 回眸一笑百媚生，Hồi mâu nhất tiếu bách mị sanh,
HỒI MÂU NHẤT TIẾU 回眸一笑 là : QUAY ĐẦU CƯỜI MĨM trăm ngàn vẻ xinh ! Thường dùng để chỉ nụ cười quyến rủ của các bà các cô hay cười để làm duyên. Còn ...
* 漁陽鼙鼓動地來，Ngư Dương bề cổ động địa lai,
漁陽鼙鼓 NGƯ DƯƠNG BỀ CỔ là Tiếng trống trận ở đất Ngư Dương, nơi mà tướng An Lộc Sơn đã khởi binh làm loạn. Sau dùng rộng ra NGƯ DƯƠNG BỀ CỔ có nghĩa là Nơi có chiến tranh loạn lạc xảy ra.
* 驚破霓裳羽衣曲。Kinh phá nghê thường vũ y khúc.
NGHÊ THƯỜNG VŨ Y KHÚC 霓裳羽衣曲 là : Khúc hát và điệu múa Nghê Thường của Đường Minh Hoàng du nguyệt điện sáng chế ra để vui đùa ca múa hành lạc ở trong cung.
* 芙蓉如面柳如眉，Phù dung như diện liễu như my.
là : Mặt đẹp như hoa phù dung và chân mày thì dài và xanh như lá liễu. Trong Cung Oán Ngâm Khúc Ôn Như Hầu Nguyễn Gia Thiều đã mượn ý nầy để tả nàng cung phi là :
Trộm nhớ thuở gây hình tạo hóa,
Vẻ PHÙ DUNG một đóa khoe tươi.
* 梨花一枝春帶雨。Lê hoa nhất chi xuân đới vũ.
là : "Một cành hoa lê có lấm chấm vài giọt mưa" để chỉ vẻ đẹp của người đẹp đang...khóc ! Như Thúy Kiều nằm mơ thấy Đạm Tiên đến báo mộng và cho biết mình có số...Đoạn Trường, nên khi tỉnh dậy đã than khóc đến nỗi Vương bà phải thức giấc mà hỏi rằng :
Cớ sao trằn trọc canh khuya,
MÀU HOA LÊ HÃY ĐẦM ĐÌA GIỌT MƯA ?
Cuối cùng là 2 câu :
* 在天願作比翼鳥，Tại thiên nguyện tác tỉ dực điểu,
* 在地願為連理枝。Tại địa nguyện vi liên lý chi...
Hai câu trên đây gần như hiện diện thường xuyên trong các tiểu thuyết diễm tình để tả tình yêu của đôi lứa đang yêu nhau say đắm, luôn luôn lúc nào cũng khắng khít bên nhau :
Trên trời nguyện làm chim liền cánh,
Dưới đất nguyện làm cây liền cành.
Mong rằng tất cả những cặp tình nhân trên đời nầy đều luôn luôn được như hai câu nói trên đây; Đừng để phải ôm mối hận tình rồi ca bài ca trường hận như là Đường Minh Hoàng và Dương Qúy Phi vậy !
Inline image
杜紹德
Đỗ Chiêu Đức
Trung tâm tư tưởng của bài thơ TRƯỜNG HẬN CA là "Phê bình đánh giá Đường Huyền Tông (tức Đường Minh Hoàng) vì ham mê sắc đẹp mà đưa đến cái loạn của An Lộc Sơn làm hại dân hại nước; nhưng đồng thời cũng…
Thương Hoàng
12/05/2022 21:47
Hán đế trọng dung cầu tuyệt sắc
Bao năm truy kiếm đã thấy đâu?
Dương gia nay có hoa đương nở
Chưa hé buông the chẳng thấu người
Trời ban sắc mạo khôn oan phí
Nay sớm mai chiều cạnh hầu vương
Mỗi lần ngoáy mặt ngàn hoa nở
Sáu cung giai lệ hóa rằng không
Hoa thanh ngăm mát tiết xuân đẫm
Suối ngát tuôn dòng thắm mỹ nhân
Yếu mềm tựa liễu tay tỳ đỡ
Nịnh ấy là vua trả sủng ân
Mặt hoa trâm ngọc tô làn tóc
Phù dung trướng lắp cảnh tình xuân
Hận đêm ngắn ngủi ngày sao vội
Buổi triều từ đấy đợi một quân
Tiệc ẩm bồi vương chưa từng ngớt
Vui thú tình xuân ắt có nàng
Tú lệ hậu cung 3 nghìn vẻ
3 nghìn ái sủng trọn người mang
Hán đế trọng dung cầu tuyệt sắc
Bao năm truy kiếm đã thấy đâu?
Dương gia nay có hoa đương nở
Chưa hé buông the chẳng thấu người
Trời ban sắc mạo khôn oan phí
Nay sớm mai chiều cạnh hầu vương
Mỗi lần ngoáy…
Trần Thái Hồng
06/02/2022 17:02
Chú thích (tiếp)
Chuyển giao Tiểu Ngọc báo Song Thành (74)
(74) Tiểu Ngọc: Bạch Cư Dị trong “Nghê thường vũ y vũ ca 霓裳羽衣舞歌”đã tự chú thích là Tiểu Ngọc là con gái của Ngô vương Phù Sai. Song Thành: họ Đổng. Người hầu gái của Tây vương mẫu trong truyền thuyết. Tiểu Ngọc và Song Thành cùng là thị nữ của Dương phi. Đại ý của hai câu này là, Dương phi sống ở sâu trong Tiên, nên sau khi phương sĩ gõ cửa, người mở cửa nhờ Tiểu Ngọc đến nói với Song Thành sau đó Song Thành nói với Dương phai.
Văn đạo Hán gia thiên tử sứ (75)
(75) Văn đạo: Tôi nghe có. Hán gia thiên tử sứ: chỉ đạo sĩ do Huyền Tông phái đến.
Cửu hoa trướng lý mộng hồn kinh (76)
(76) Cửu hoa trướng: màn nhiều hoa. Hoa 華 từ cổ của hoa花. Mộng hồn kinh: Câu nói này khiến Dương phi giật mình khỏi giấc ngủ trong lều Cửu Hoa.
Lãm y thôi chẩm khởi bồi hồi (77)
(77) Lãm y: Quần áo tơi tả bèn lấy quần áo để mặc. Bồi hồi: đi tới đi lui.
Châu bạc ngân bình di lý khai (78)
(78) Châu bạc ngân bình:: Màn được khảm hoa văn chỉ bạc. Di lý: Liên tiếp, lần lượt.
Vân kết bán thiên tân thuỵ giác (79)
(79) Vân kết bán thiên: Tóc búi nửa phần, tóc buộc lệch sang một bên. Chỉ thức dậy mà chưa tỉnh. Tân thuỵ giác đã thức giấc để giải thích nguyên nhân búi tóc lệch.
Hoa quan bất chỉnh há đường lai
Phong xuy tiên duệ phiêu phiêu cử (80)
(80) Duệ: tay áo. Cử: Giơ lên. Phiêu phiêu: Phất phới, nhẹ nhàng, bồng bềnh. Câu này là trong mắt Huyền Tông gió thổi bay tay áo như điệu múa nhẹ nhàng và đáng yêu không kém phần diễn “Nghê thường vũ y khúc” trước.
Do tự Nghê Thường vũ y vũ (81)
(81) Do: vẫn.
Ngọc dung tịch mịch lệ lan can (82)
(82) Ngọc dung: khuôn mặt như đẹp như ngọc. Tịch mịch: dáng vẻ tĩnh mịch, tiêu điều. Lệ lan can: Nước mắt giàn giụa. Lan can: dọc ngang Hai câu này nói gương mặt Dương phi đẫm lệ như hoa lê tưới mưa xuân. .Câu sau miêu tả vẻ đẹp của Dương phi.
Chú thích (tiếp)
Chuyển giao Tiểu Ngọc báo Song Thành (74)
(74) Tiểu Ngọc: Bạch Cư Dị trong “Nghê thường vũ y vũ ca 霓裳羽衣舞歌”đã tự chú thích là Tiểu Ngọc là con gái của Ngô vương Phù Sai. Song Thành: họ…
Trần Thái Hồng
06/02/2022 17:00
Chú thích (tiếp)
Tiêu Phòng a giám thanh nga lão (55)
(55) Tiêu phòng: Cung điện nơi ở của thê thiếp. Phủ lên các bức tường bằng tiêu, ớt và bùn, loại nào thơm và ấm. A giám: Món ăn của phụ nữ trong cung điện. Thanh nga: vẻ đẹp trẻ trung. Thanh nga và Bạch phát đối nhau.
Tịch điện huỳnh phi tứ tiễu nhiên
Tịch: Buổi tối. Điện: Cung điện. Huỳnh: Con đom đóm. Tứ tiễu nhiên: ảm đạm và im lặng.
Cô đăng khiêu tận vị thành miên (56)
(56) Cô đăng: Đèn cô đơn. Không đúng khi miêu tả sự hoang tàn của Huyền Tông trong những năm cuối đời của ông ấy. Vị thành miên: Không ngủ được.
Trì trì chung cổ sơ trường dạ (57)
(57) Trì trì: Chậm rãi. Chung cổ: Chuông và Trống: Tiếng chuông và trống báo canh đêm.
Cảnh cảnh tinh hà dục thự thiên (58)
(58) Dục thự: muốn trời sáng.
Uyên ương ngoã lãnh sương hoa trọng (59)
(59) Uyên ương ngoã: Ngói uyên ương. Ngụy Văn Đế năm mơ thấy hai phiến ngói rơi xuống đất hóa đôi uyên ương, về sau người ta gọi thứ ngói cứ ghép hai phiến một để lợp nhà là ngói uyên ương. Lãnh sương hoa: Sương trên hoa lạnh . Trọng: Nặng. Sương dầy.
Phỉ thuỷ khâm hàn thuỳ dữ cộng (60)
(60) Phỉ thuỷ khâm: chiếc chăn lộng lẫy được làm bằng lông vũ chim thúy.
Du du sinh tử biệt kinh niên (61)
(61) Du du: Dài và xa, thăm thẳm.
Hồn phách bất tằng lai nhập mộng (62)
(62) Hồn phách: Linh hồn. Tinh thần, linh khí gắn liền với cơ thể con người. Người xưa cho rằng con người có ba hồn bảy (hay chín vía) phách. Chỉ hồn ma của Dương phi sau khi chết.
Lâm Cùng đạo sĩ Hồng Đô khách (63)
(63) Lâm Cùng: Nay là huyện Cùng Lai, Lan Châu nay thuộc tỉnh Tứ Xuyên. Đạo sĩ: Các đệ tử sùng bái Đạo giáo. Hồng đô: Nguyên là cửa một cung điện đời Hán ở Lạc Dương; nay dùng để chỉ kinh đô.
Năng dĩ tinh thành trí hồn phách
Vị cảm quân vương triển chuyển tư
Toại giao phương sĩ ân cần mịch (64)
(64) Ân cần: Hết lòng chu đáo. Câu này nói các đạo sĩ có thể sử dụng phép thuật để chiêu hồn Dương phi.
Bài không ngự khí bôn như điện (65)
(65) Bài không ngự khí: Xé tầng mây, cưỡi làn gió. Bôn như điện: Chạy nhanh như điện.
Thăng thiên nhập địa cầu chi biến
Thượng cùng bích lạc hạ hoàng tuyền (66) (66) Thượng cùng: Tận cùng. Bích lạc: Đạo sĩ gọi thiên giới là Bích lạc. Hoàng Tuyền: dùng để chỉ lòng đất.
Lưỡng xứ mang mang giai bất kiến (67)
(67) Lưỡng xứ: Hai nơi. Chỉ Bích lạc và Hoàng Tuyền. Mang mang: không rõ, rất mơ hồ. Giai bất kiến: Đều không thấy cô ấy.
Hốt văn hải thượng hữu tiên sơn
Sơn tại hư vô phiếu diểu gian (68)
(68) Phiếu diểu: Như có như không, mơ hồ.
Lâu các linh lung ngũ vân khởi (69)
(69) Linh lung: Khéo léo, tinh xảo. Ngũ vân: Mây ngũ sắc.
Kỳ trung xước ước đa tiên tử (70)
(70) Xước ước: Duyên dáng, Vẻ đẹp nhẹ nhàng. Tiên tử: Tiên nữ.
Trung hữu nhất nhân tự Thái Chân (71)
(71) Trung hữu: Có những nàng. Tự Thái Chân: Tên tự là Thái Chân, Thái Chuyên, nguyên tên của Dương phi Dương Ngọc Hoàn khi làm nữ đạo sĩ, vì vậy nó được dùng ở đây như một tiên nữ.
Tuyết phu hoa mạo sâm si thị (72)
(72) Tuyết phu hoa mạo: da trắng như tuyết, dung mạo xinh đẹp như hoa. Sâm si: Phảng phất
Kim khuyết tây sương khấu ngọc quynh (73)
(73) Kim khuyết: Lối đi bằng vàng. Thời xưa, ở ngoài cửa cung, hai bên có lầu đài để nhìn ra xa, giữa có lối đi gọi là khuyết. Khấu: Gõ. Ngọc quynh: Cửa bằng ngọc
Chú thích (tiếp)
Tiêu Phòng a giám thanh nga lão (55)
(55) Tiêu phòng: Cung điện nơi ở của thê thiếp. Phủ lên các bức tường bằng tiêu, ớt và bùn, loại nào thơm và ấm. A giám: Món ăn của phụ nữ trong cung…
Trần Thái Hồng
06/02/2022 16:59
Chú thích (tiếp)
Tinh kỳ vô quang nhật sắc bạc (40)
(40) Tinh kỳ: Cờ, Thuật ngữ chung cho các cờ. Điều này Chỉ lá cờ của $ Zong. Nhật sắc bạc: Mặt trời mỏng, tả ánh sáng mờ ảo.
Bốn câu này diễn tả nỗi buồn của Huyền Tông ở đất Thục, ngày đêm thương nhớ thê thiếp.
Thục giang thuỷ bích Thục sơn thanh
Thánh chủ triêu triêu mộ mộ tình (41)
(41) Thánh chủ: Huyền tông.
Hành cung kiến nguyệt thương tâm sắc (42)
(42) Hành cung kiến nguyệt …: thương tâm khi thấy ánh trăng đứt ruột khi nghe tiếng chuông trong cơn mưa đêm.
Dạ vũ văn linh trường đoạn thanh (43)
(43) Linh: Cái chuông rung, cái chuông nhỏ cầm tay lắc. Dạ vũ văn linh Nghe tiếng chuông trong mưa đêm: Trịnh Xứ Hối trong “Minh hoàng tạp lục bổ di” viết: Khi Huyền Tông vào Thục, ông đi qua Tà Cốc, gặp phải khoảng hơn chục trận mưa. Trong mưa ở sạn đạo nghe thấy tiếng chuông từ trên núi, thấy đặc biệt hoang vắng lanh lẽo. Đau buồn thương tiếc Dương phi, phổ thơ thành “Vũ lâm linh khúc” gửi niềm uất hận.
Thiên tuyền địa chuyển hồi long ngự (44)
(44) Thiên tuyền địa chuyển: Trời xoay, đất chuyển, nghĩa bóng: tình hình chung đã thay đổi. Long ngự: Xe rồng tức xe của hoàng đế. Câu này có nghĩa là tình hình chung đã được cải thiện, Huyền Tông từ Thành Đô về Trường An. Tháng chín năm thứ hai Túc tông Chí Đức (757) Quách Tử Nghi (tể tướng) thu phục lại Trường An, tháng mười hai cùng năm Huyền tông về Trường An.
Đáo thử trừ trừ bất nhẫn khứ (45)
(45) Thử: Đây, chỉ câu trước “Tây xuất đô môn bách dư lý”, là câu tiếp theo “Mã Ngôi pha hạ nê thổ trung”. Trừ trừ: do dự. Bất nhẫn khứ: Không thể rời đi.
Mã Ngôi pha hạ nê thổ trung (46)
(46) Mã Ngôi pha: Bãi Mã Ngôi, nơi Dương phi bị chết.
Bất kiến ngọc nhan không tử xứ (47)
(47) Ngọc nhan: Đẹp, ám chỉ Dương Phi. Không tử xứ: Chỗ trống để chết. Câu này không nói Dương phi nhưng nhìn thấy nơi cô ấy chết hẹn Dương phi chờ để gặp nhau.
Quân thần tương cố tận triêm y (48)
(48) Tương cố: Nhìn nhau. Triêm y: Nước mắt ướt đẫm quần áo.
Đông vọng đô môn tín mã quy (49)
(49) Tín mã: Roi ngựa vô tâm, mặc cho ngựa đi.
Quy lai trì uyển giai y cựu (50)
(50) Uyển: khu vườn nuôi chim thú, trồng hoa cỏ cây cối. Điều này Chỉ khu vườn nơi hoàng đế săn bắn và vui chơi. Y cựu: Vẫn cũ.
Thái Dịch phù dung Vỵ Ương liễu; (51)
(51) Thái Dịch: Tên của ao phía bắc của cung điện Hán Kiến Chương, nay ở phía đông thành phố Tây An, tỉnh Thiểm Tây, ao rộng mười khoảnh bằng một nghìn mẫu. Phù dung: tức thủy phù dung, hoa sen. Vỵ Ương: Tên của Cung điện Hán, di chỉ ở phía tây bắc Tây An ngày nay. Câu này nói rằng, nhìn thấy hoa sen ở ao Thái Dịch giống như nhìn thấy khuôn mặt của Dương phi, thấy những tán lá liễu trước cung điện Vỵ Ương giống như nhìn thấy lông mày của Dương phi. Lý Bạch trong “thanh bình điệu tam thủ” có câu hóa dụng: “Quần áo trông giống như hoa”.
Phù dung như diện liễu như mi
Đối thử như hà bất lệ thuỳ (52)
(52) Như hà: như thế nào. Lệ thuỳ: rơi lệ.
Xuân phong đào lý hoa khai nhật
Thu vũ ngô đồng diệp lạc thì
Tây Cung, Nam Nội đa thu thảo (53)
(53) Tây Cung: Tây Cung, tức Tây nội, chỉ cung Thái cực. Nam Nội: điện Nam Nội tức cung Hưng Khánh ở phía nam đông nội. Đường Minh Hoàng sau khi chạy loạn trở về truyền ngôi cho con, làm thái thượng hoàng. Huyền Tông lần đầu tiên sống ở cung Hưng Khánh, vì cung điện gần triều chính, thường xuyên tiếp xúc với quần thần, Túc Tông sợ ông có tham vọng lại lên ngôi nên dời ông đến Tây Cung.
Lạc diệp mãn giai hồng bất tảo
Lê viên đệ tử bạch phát tân (54)
(54) Lê viên đệ tử: Chỉ ban nhạc mà Huyền Tông đã đào tạo ở Lê viên. Lê Viên là hai kỹ phường trong nội cung. Vào năm đầu tiên khai quốc (714), Huyền Tông đã lập một cung bên cạnh cung điện Bồng Lai để luyện tập âm nhạc và vũ đạo, và tự tham gia dạy diến tập âm nhạc và khiêu vũ. Bạch phát tân: Tóc mới trắng.
Chú thích (tiếp)
Tinh kỳ vô quang nhật sắc bạc (40)
(40) Tinh kỳ: Cờ, Thuật ngữ chung cho các cờ. Điều này Chỉ lá cờ của $ Zong. Nhật sắc bạc: Mặt trời mỏng, tả ánh sáng mờ ảo.
Bốn câu này diễn tả nỗi…
Trần Thái Hồng
06/02/2022 16:53
Chú thích: (tiếp)
Tam thiên sủng ái tại nhất nhân
Tại nhất nhân: Chỉ tập trung vào một người, là Dương Phi.
Kim ốc trang thành kiều thị dạ
Kim ốc: Nhà vàng. Dùng để nói cái nhà hết sức hoa lệ. Võ Đế Cố Sự chép: Hán Võ Đế khi còn là Thái tử, bà Trưởng công chúa (tức là cô của Vũ đế) muốn gả con là A Kiều cho Võ Đế, mới hỏi: A Kiều có đẹp không? Con có muốn cưới làm vợ không? Võ Đế đáp: Nhược đắc A Kiều đương dĩ kim ốc trữ chi若得阿橋當以金屋貯之， nếu cưới được A Kiều thì sẽ đúc nhà vàng cho ở. Về sau khi lên ngôi vua, Võ Đế lập A Kiều làm Hoàng hậu. Ở đây nó dùng để chỉ cung điện nơi Dương phi đang sống.
Tay tạo hóa cớ sao mà độc, Buộc người vào kim ốc mà chơi. (Cung Oán Ngâm Khúc).
Trang thành: trang điểm.
Ngọc lâu yến bãi tuý hoà xuân (19)
(19) Ngọc lâu: một tòa nhà lộng lẫy. Yến bãi: tiệc tan.
Tỷ muội huynh đệ giai liệt thổ (20)
(20) Tỉ muội: chị em. Liệt thổ: Phong quan và lãnh địa (đất được quyền cai quản riêng) Người nhà họ Dương đều đước phong chức và chia đất. Sau khi Vương phi Huyền Tông sủng ái, cha bà là Dương Huyền Diệm truy tặng Thái úy Tề quốc công, mẹ được phong Lương quốc phu nhân, anh Dương Tiêm là Hồng lô khanh em họ là Dương Kỳ là Thị ngự sử, chị lớn lấy họ Thôi là Hàn quốc phu nhân, chị lấy họ Bùi là Quắc quốc phu nhân, chị thứ tám lấy họ Liễu là Tần quốc phu nhân, anh thứ tư Dương Quốc Trung là Hữu thừa Nguỵ quốc công.
Khả liên quang thái sinh môn hộ (21)
(21) Khả liên: yêu chân thành, thật đáng ghen tị.
Toại linh thiên hạ phụ mẫu tâm (22)
(22) Toại: Vì vậy. Linh: làm cho
Bất trọng sinh nam trọng sinh nữ (23)
(23) Bất trọng…:Không trọng sinh đàn ông và trọng sinh đàn bà: Thời đó có hai câu ca dao: “Ssinh nữ vật bi toan , sinh nam vật hỉ hoan 生女勿悲痠，生男勿喜歡 Đừng buồn khi có con gái, đừng thích con trai khi có con trai.” Xem “Trường hận ca truyện” của Tràn Hồng.
Ly cung cao xứ nhập thanh vân (24)
(24) Ly cung: Tên một điện trong cung Vỵ Ương đời Hán, nơi vợ vua ở. Cú hồ trên núi Ly Sơn, có suối nước ấm. Đường Minh Hoàng sai xây cung điện ở đấy để nghỉ ngơi và du ngoạn. Núi Ly Sơn: tức núi Ly Nhung, ở tỉnh Thiểm Tây ngày nay.
Tiên nhạc phong phiêu xứ xứ văn (25)
(25) Tiên nhạc: Chỉ những âm thanh âm nhạc khác nhau ở Cung Hoa Thanh.
Hoãn ca mạn vũ ngưng ty trúc (26)
(26) Ngưng: Chậm rãi, thong thả. Ty: Nhạc cụ bằng tơ, dây, chẳng hạn như Hồ cầm, tỳ bà và các loại tương tự. Trúc: Các nhạc cụ bằng tre, hơi như sênh tiêu. Vũ ngưng ty trúc: Ca thong thả, múa nhẹ nhàng, (đàn) chậm rãi tiếng tơ tiếng trúc.
Tận nhật quân vương khan bất túc(27)
(27) Tận nhật: Suốt ngày, từ sáng đến đêm. Khan bất túc: xem vẫn cho là không đủ. Bốn câu trên hóa dụng câu: “Quân thần lưu hoan ngu , nhạc động ân lục kham 君臣留歡娛，樂動慇穋堪 Vua tôi ở lại vui chơi nhạc làm mất nỗi buồn” trong ; “Tự kinh phó phụng tiên huyện vịnh hoài ngũ bách tự 自京赴奉先縣詠怀五百字” của Đỗ Phủ. Trung đường vũ thần tiên: ‘Tiếng đàn sắt trong đuổi nỗi buồn” tả Đường Huyền tông và Dương phi vui hoang dâm trong Hoa Thanh cung.
Chú thích: (tiếp)
Tam thiên sủng ái tại nhất nhân
Tại nhất nhân: Chỉ tập trung vào một người, là Dương Phi.
Kim ốc trang thành kiều thị dạ
Kim ốc: Nhà vàng. Dùng để nói cái nhà hết sức hoa lệ. Võ Đế…
Xem thêm...
Bình luận nhanh 0
Chưa có bình luận nhanh nào