Sổ tay thơ

Chớ lấy cớ thơ mà viết những chữ thùng thình như áo rộng, rộng hơn đời. Chỗ này sâu ư ? - Không chỉ là nước đục ngầu Chỗ này cạn ư ? - Không, chính nhờ nước cạn nên ta nhìn thấy đáy. Cái sâu cạn trong thơ là thế đấy. Trái đất rộng thêm ra một phần vì bởi các trang thơ Vì diện tích tâm hồn các nhà thi sĩ Họ chỉ trồng một hàng dương đã mở lối cho ta về bể Thơ dở không dịch được Thơ hay như người đẹp, ở đâu, đi đâu cũng lấy được chồng. Đừng làm những bài thơ "lớn", suông mà không ai thèm đọc Vì không lo cho việc nhỏ của đời. Những tiếng gió quá dài nên nhân loại bỏ ngoài tai! Bài thơ là con của trận đánh, của các vụ mùa, của các giọt mồ hôi. Thơ đâu chỉ là con của trang giấy hồng hay trang giấy trắng Nếu loài vượn biết sau này sẽ đẻ ra ta Thì triệu năm xưa hái quả rừng già Chúng đã luyện bàn tay vít những cành vượt mắt. Ta hãy rèn khối óc Để xúc tiến việc xuất hiện hàng loạt những nhân tài cho nghìn vạn năm sau. Đừng làm nhà thơ đi tìm kiếm sao Kim, Thứ vàng ấy, loài người chưa biết đến Đi tìm quỹ đạo các trời xa, hay lắm! Nhưng cần giải phóng ta ra khỏi quỹ đạo những xích sắt xe tăng và những trận càn. Chớ thêm nhiều lời ở nơi người ta chỉ cần ít chữ Người ta hỏi đường, sao anh "tả cảnh tả cảnh" làm chi ? Đời một thi sĩ là thơ, như đời một nông dân là lúa, Nhan sắc của một viên ngọc ư ? Có khi là nhiệm vụ nó đấy rồi. Giữa đời và anh chớ lấy tác phẩm cổ kim ra che mắt Những cái bể văn chương án ngữ phía bên này không cho thấy phía bên kia. Thơ chỉ cho người thấy rằng đôi cánh của mình Chính là đôi cánh tay nghìn năm chậm chạp. Rằng đôi tay người thực ra là đôi cánh để bay. Dù cho là Phật Thì trước khi ngồi lên toà sen hư ảo Câu thơ cũng phải xuất gia đi ra bốn cửa ô có thực của đời. Vay ngoài đời và trả trên trang giấy Cái vốn đời cho và cái lãi phải làm ra Mà lãi ư ? Đâu chỉ là phù phép văn chương nước bọt ngôn từ Xưa tôi hát và bây giờ tôi tập nói Chỉ nói thôi mới nói hết được đời. Bao giờ thuộc hết tiếng của đời, ta xin hát lại. Khúc hát hay, đâu có lắm lời. Người gieo là anh và người gặt cũng là anh, Chỉ gieo những cơn gió và gặt về mùa đào sao được ? Anh muốn gặt trang phì nhiêu sao anh lại cầm thóc lép để mà gieo ? Cuộc đời cần đẻ ra nhiều hình thức Dù là ngọc thì cũng nhiều viên ngọc Chứ phải đâu cứ xanh xanh vĩnh viễn một màu trời Khi tất cả mọi người đọc anh đã bỏ ra đi Còn một độc giả yêu anh và ở lại, Anh có gì cho người kiên nhẫn ấy ? Có còn chăng một vì sao dành lại giữa đêm khuya Người ấy tìm ra ngôi sao mà anh hằng ngắm đấy Chính ngôi sao kia sẽ gọi trăm người đọc lại quay về Nếu cho người đọc kiên nhẫn ấy, ngôi sao kia anh cũng không có nốt Thì anh chớ than phiền khi trăm người đọc khép sách bỏ anh đi. Vị trí mỗi ngày, định tự bình minh Đừng để sự việc mỗi ngày, con bóng mỗi ngày lôi anh đi vụn vặt Chớ cắt anh ra thành hàng xén vụn vằn. Đừng, đừng bóp cây đa thành củ thuỷ tiên, Cô đúc bản trường ca thành bài tứ tuyệt Ngày thường anh tập cử tạ nghìn cân Để lúc thí võ nghìn cân, anh xách Thái Sơn nhẹ tựa chiếc lông hồng Bài thơ sáng viết ở Việt Nam, chiều đọc ở Mạc-tư-khoa, Sáng hôm sau đốt cháy lên những cuộc biểu tình ở Pari, Nửu Ước... Nó viết ở kinh tuyến này và rung động trào sôi ở kinh tuyến khác. Trong dân tộc và ngoài dân tộc Anh phải bơi trong nước ngọt sông mình lại phải ra            thử thách mình giữa bể mặn trùng khơi. Đừng làm những câu thơ khuôn mình theo văn phạm Như những cây quả thẳng chim không về. Anh chỉ là một giọt nước thôi như các giọt Chỉ vì ở trong bể thôi, nên anh đã mặn như đời. Bài thơ anh, anh làm một nửa mà thôi, Còn một nửa cho mùa thu làm lấy. Cái xào xạc hồn anh chính là xào xạc lá. Nó không là anh, nhưng nó là mùa. Những khối lửa cháy đỏ rực trên vòm trời kia Từ đó triệu năm sau sẽ hiện lên cây xanh và suối ngọt. Cái chuyển vần từ ý đến thành thơ Chớ ngại thơ phải đi qua con đường cằn khô sa mạc, Những suối thơ không chảy sẵn bên nhà. Bốn nghìn năm chưa phải là ta đã cày sâu vào trang giấy lắm đâu Gié lúa nhiều thế kỉ cầm lên còn lép hạt Đảng bảo ta thay giống lúa xưa và thay cả những luống cày. Em nhắn về: sao anh chẳng làm thơ ? Anh đang bận, Bận gì ? Bận làm thi sĩ. Bận dời lòng anh đến những trời sao, ra cạnh bể, Nơi những ngã tư đời, nơi những ngã ba. Em không yêu những bài thơ anh trọng đại thích cân đời như cân đá. Không bao giờ nói được sức nặng mùi hương trên lá. Nhưng ai cần anh viết một vần trăng, viết mấy vần trăng, Mà không bao giờ dẹp trang thơ sang bên để đón một đêm rằm Nếu như vậy, thà anh cứ làm thơ cho em về đá Tối thiểu người ta có thể dùng thơ anh để mà cử tạ, Chứ người ta biết làm gì với những suông trăng với những suông rằm ? Lấy tinh binh thắng đa binh Lấy hạt muối có khối có hình, thắng mặt bể to,                không kết tụ kết tinh. Phi mình đi trong sóng Nhưng cũng đừng tham hạt muối con mà vứt bể Vứt cả cái sóng gió xôn xao rất đỗi bể trời Câu thơ nằm ở giữa bể sóng không yên và hạt muối chói ngời Giữa hai mặt độc lập và thống nhất kia, chếnh choáng                  câu thơ nằm ở giữa. Con gà không đối thủ Để giương oai diễu võ Tự đá mình trong gương Thảm thương nhà thơ ấy Bản ngã vờn bản ngã Lấy mình làm văn chương Tự đá mình trên giấy! Dù anh không làm xiếc Cũng phải căng thẳng dây tâm hồn anh lên mà đi qua trên vực ngôn từ Căng cái dây hình ảnh ngữ ngôn ngang qua vực tâm hồn sâu thẳm. Cho mỗi bước, mỗi bước của anh đều thận trọng Không bao giờ anh ở độ chùng dây. Chớ đau những cái đau vụn vằn, không đủ kích tấc               cho người anh hùng đau khổ. Cái đau tẩm mẩn như hạt kê con, mà những con               chim đại ngàn chẳng muốn ăn cho. Nghe cha ông và nghe con cái nữa Truyền thống là giống Lý - Trần và giống nhiều những thế hệ mai sau. Giống những năm tháng sẽ khai hoang, những chân trời sẽ vỡ. Chớ chỉ tìm dân tộc phía đằng sau. Ta nối liền ta trong bể dọc thời gian, câu thơ thế kỉ        hai mươi liền hơi với hồn cha ông trong truyện Kiều, Chinh phụ... Nhưng dân tộc cũng là ta cùng nhịp đập với tim ta trong bể ngang không gian trước đã Cách làm thơ năm 72 giống với cách trồng rau năm 72, đánh Mỹ năm 72 Dân tộc chung một phong cách năm 72 khi yêu và khi tìm từ ngữ Anh không thể yêu bộ răng đen "dân tộc" của mình, vì nó rất... ngoại lai.