Ngự bút tự trào quốc âm nhị thư ban Bắc Kỳ chư thứ kỳ 1

Theo thông tin từ bài viết “Hai bài thơ Nôm của vua Hàm Nghi” của nhà sử học Đinh Xuân Lâm và Võ Văn Sạch đăng trên tạp chí Sông Hương , số 8, tháng 8-1984, hai bài thơ được tìm thấy tại Cục lưu trữ Trung ương (Hà Nội) trong quá trình các tác giả khai thác tư liệu về phong trào chống Pháp cuối thế kỷ XIX, nằm trong hồ sơ tập 7 của Phông Nha kinh lược Bắc kỳ . Tài liệu có ghi rõ: “Ngự bút tự trào quốc âm nhị thư ban Bắc Kỳ chư thứ” 御筆自嘲國音二書頒北圻諸庶 (Hai bức thư nôm vua viết tự trào ban cho các quân thứ Bắc Kỳ). Hai bài thơ được cho là của Vua Hàm Nghi. Thời điểm sáng tác dự đoán vào khoảng giữa hai năm 1887 và 1888, giai đoạn nhà vua đang kháng chiến ở vùng núi Quảng Bình, trước khi bị bắt (tháng 11-1888). Lúc này nhà vua khoảng 16-17 tuổi. Các tác giả của bài viết cũng không loại trừ khả năng đây là tác phẩm của một người khác lấy danh nghĩa Hàm Nghi để sáng tác (một hiện tượng phổ biến trong văn học lúc bấy giờ), nhưng tạm thời giới thiệu dựa trên ghi chép của tài liệu lưu trữ. Tổng thể, hai bài thơ thể hiện sự trưởng thành về tư tưởng, tinh thần yêu nước, lòng căm thù giặc và ý thức trách nhiệm cao độ của một vị vua trẻ đối với vận mệnh dân tộc. Chú thích: [1] Các quan lại trong triều. [2] Nông dân. [3] Giặc Pháp xâm lược.